بزرگراه بر روي كمربندي؛ اين بار با يك ميليون تن خاك برداري

 
«قابل توجه شهروندان گرامي: به اطلاع مي رساند پروژه تقاطع غيرهم سطح خيام در دهه مبارك فجر ٨٦ به بهره برداري مي رسد».
اين متن پرده اي است كه تابستان امسال در ميدان خيام ماه ها در معرض ديد شهروندان بود و مدتي است به علت اجراي فعاليت عمراني پروژه جمع آوري شده است.
پروژه كمربندي صدمتري شمالي مشهد و تقاطع غيرهم سطح خيام(سپاد) يكي از طرح هاي مهم عمران شهري مشهد است كه در اين گزارش به بررسي روند اجراي آن و اعتراض هاي مردم پرداخته ايم. البته خراسان در سلسله گزارش هاي «پروژه هاي شهري مشهد از حرف تا عمل» تاكنون روند اجراي طرح هايي نظير پايانه مسافربري، تقاطع و ميدان شهيد فهميده، كمربندي صدمتري شرقي، ميدان شهدا و بزرگراه شهيد كلانتري و پل انقلاب را منعكس كرده است.
مشكلات ترافيكي
يكي از شهروندان مشهدي با اشاره به مشكلات ترافيكي در مسير كمربندي صدمتري و به ويژه ميدان خيام مي گويد: بزرگراه ها نقش شريان هاي حياتي را براي شهرها دارند و در كلان شهري مثل مشهد بزرگراه بايد عاري از هرگونه ترافيك باشد ولي صدمتري فعلي مشهد در قسمت هايي همواره با ترافيك سنگين همراه است.
«رضويان» با اشاره به مشكل مردم در مسير كمربندي صدمتري حدفاصل ميدان امام حسين(ع) تا ميدان شهيد فهميده مي گويد: مسير قبلي كمربندي در اين محدوده در برخي مسيرهاي تندرو كمتر از ده متر عرض داشت و همواره شاهد تصادفات و صحنه هاي دلخراش رانندگي بوديم. وي با انتقاد از دوباره كاري هاي شهرداري مشهد در ساخت كمربندي صدمتري اين شهر مي افزايد: كمربندي صدمتري مشهد كه ١٠ سال قبل افتتاح شد، در مسير ميدان امام حسين تا ميدان فهميده مجددا با هزينه سنگين ساخته و تعريض شد در حالي كه اين كار بايد در طراحي اوليه اين مسير پيش بيني واجرا مي شد. به گفته وي يك بزرگراه ديگر نيز در شمال شهر مشهد به طول ٧٠ كيلومتر توسط وزارت راه در حال احداث است.
يك راننده سواري نيز در ميدان خيام به خراسان گفت: يكي از ضرورت هاي شهر مشهد داشتن يك بزرگراه كمربندي است ولي از اين مسئله تعجب مي كنم كه چرا براي اجراي اين پروژه در مسيري حدود ٤ كيلومتر، خاك برداري تا عمق ٦ متر و در بخشي هم يك متر خاك ريزي انجام شد. وي كه خود را «نظافت» معرفي كرد افزود: برخي مدعي اند شركت سپاد كه املاك زيادي در مجاورت پروژه دارد با تقبل بخشي از هزينه ها مسئولان شهري را قانع كرده است كه مسير خيام شمالي هم سطح، ولي مسير كمربندي با هزاران تردد در شبانه روز،زيرگذر باشد تا از ارزش و جايگاه مجموعه سپاد كاسته نشود. وي خاك برداري چند هزار تني از اين مسير را با هزينه ميلياردي، تحميل هزينه اي كلان به شهرداري و مردم مشهد دانست و از مسئولان خواست براي اين موضوع پاسخ قانع كننده اي به مردم بدهند.

نارضايتي مردم
به گفته وي تاخير در اجراي پروژه هاي عمراني در شهر مشهد يكي از مشكلات جدي است و به نظر مي رسد دولت بايد با نگاه ويژه و حمايت جدي از عمران و توسعه اين كلان شهر مذهبي، به روند اجراي پروژه هاي عمراني آن سرعت ببخشد.
وي تاخير يك ساله در اتمام پروژه كمربندي شمالي شهر مشهد را مثل ديگر پروژه هاي شهري، عاملي براي نارضايتي مردم توصيف كرد و افزود: اگرچه شهرداري و پيمانكاران در اجراي پروژه ها سرعت عمل لازم را دارند ولي كمبود مصالح و مشكل نقدينگي از عوامل عمده اي است كه سال هاي سال است بر پروژه هاي عمراني كشور سايه افكنده و هنوز راه حلي براي آن پيدا نشده است.
يكي از ساكنان بلوار خيام شمالي نيز به خراسان گفت: در مسير قبلي كمربندي در اين محدوده، هزاران اصله درخت سرسبز قرار داشت كه طراوت خاصي به محيط داده بود ولي با اجراي پروژه جديد صدمتري، اين درختان حذف شد و در طرح جديد هم گويا اثري از فضاي سبز نيست.
وي با اشاره به تردد روزانه ده ها هزار خودرو از اين مسير گفت: فضاي سبز مي تواند در كاهش آلودگي هوا و رفع مشكلات زيست محيطي تردد خودروهاي سبك و سنگين در اين بزرگراه موثر باشد.
يك شهروند ساكن در محله فتح آباد نيز از پيش بيني مجريان پروژه براي احداث پل هاي عبور عابران پياده بر روي محور كمربندي تشكر كرد. «احمديان» افزود: اگرچه تأخير در اجراي اين پروژه و خاك برداري ٢ ساله مجري طرح، خيلي براي ساكنان اطراف اين محور ايجاد مزاحمت كرد ولي اميدواريم با بهره برداري از اين پروژه و كاهش مشكلات ترافيكي و تصادفات، شاهد رضايت مردم باشيم.

تلاش مهندسان جوان
صبح يكي از روزهاي سرد پاييزي براي خدا قوت گفتن به سراغ مجريان اين پروژه مي رويم. دربخش هاي اعظم مسيرتندرو و كنارگذرهاي پروژه تردد وجود دارد در سربالايي ورود به ميدان خيام نيز به دليل كند شدن سرعت ها شاهد ترافيك زيادي هستيم. در اين پروژه حدود ٤٠ مهندس جوان فعاليت مي كنند. كارگران در حال قالب بندي و آرماتوربندي بخش فوقاني مسير ميدان اصلي خيام هستند و كارگران و ماموران شركت ملي گاز نيز، سرگرم جابه جايي خط لوله انتقال گاز هستند، لوله اي قطور و حساس كه به گفته يكي از مهندسان پروژه، سه سال براي انتقال آن نامه نگاري و پي گيري شده است.
اين خط لوله كه به صورت عرضي از مسير مي گذرد در روند اجراي پروژه خيلي اثرگذار بوده است.
با انتقال دوربرگردان ميدان به مسيري در دل پروژه، اين روزها عمليات خاك برداري و تسطيح محور اصلي و زيرپل ها در حال انجام است.
بخش اعظمي از پروژه آسفالت شده و پل هاي تقاطع در حال تكميل شدن است.
«ترابي» از جوانان پرشور و مهندسان فعال اين پروژه نيز با توضيح برخي اقدام هاي غيرمحسوس مي گويد: علاوه بر كنار گذرها و مسيرهاي شيب راه كه براي انتقال ترافيك از بالا به پايين و برعكس قبل و بعد از هر ميدان و در ورودي «خين عرب» ساخته شده است كانال انتقال آب هاي سطحي نيز در حاشيه پروژه اجرا شده و با لوله هايي كه يك متر تا ٣/١ متر دهانه دارند آب هاي سطحي به كال خيام هدايت خواهد شد.
وي درباره ارتفاع سطح در نزديكي ميدان امام حسين(ع) گفت: چون تقاطع غيرهم سطح در ميدان امام حسين(ع) روگذر است لذا ارتفاع جاده در انتهاي مسير ٥/١ متر بيشتر از محور قبلي كمربندي است و برعكس در داخل مسير تا ٦ متر خاك برداري شده است.
وي حجم خاك برداري در اين طرح را ٢/١ ميليون متر مكعب اعلام و آسفالت موردنياز براي كل مسير را ٤١٠ هزار متر مكعب برآورد كرد.

مشخصات پروژه
در ادامه به سراغ مدير اجرايي پروژه كمربندي  صدمتري شمالي مشهد مي رويم.مهندس «سيدعلي اكبر حسينيان» كه در محل كارش در مجاورت پروژه پاسخ گوي سوالات ما شده درباره مشخصات اين پروژه مي گويد: طرح كمربندي صدمتري شمالي مشهد كه در حد فاصل ميدان امام حسين(ع) تا ميدان شهيد فهميده اجرا مي شود داراي ٥هزار و ٥١٥ متر طول (٥/٥ كيلومتر) است. به گفته وي در اين مسير با عرض ١٠٠متر دوباند تندرو رفت و برگشت هر يك به عرض ٢٠/١٥ متر احداث و ١٢متر نيز فضاي سبز مياني در اين پروژه اجرا شده است.
وي ٢تقاطع غيرهم سطح در قالب ميدان هاي ابوطالب (مشابه ميدان قائم) و خيام (مشابه ميدان استقلال)، دو باند كندرو در طرفين پروژه به عرض ٩متر، ٥دستگاه پل فلزي روگذر عابر پياده هر يك به طول ٦٣متر و ٢پل زيرگذر عابر پياده را از ديگر مشخصات اين طرح بزرگ برشمرد. وي مي افزايد: احداث اين پروژه بين شهرداري مشهد و شركت سپاد خراسان به عنوان تامين كننده منابع مالي در حال اجراست و طبق قرارداد با شهرداري به عنوان كارفرما، مقرر شده بابت انجام پروژه مبلغ صورت وضعيت تاييد شده به صورت يك سوم نقدي، يك سوم امتياز پروانه و يك سوم زمين از طرف كارفرما تأديه شود.
وي با اشاره به اين كه پيمانكار اين پروژه مجتمع توليدي و خدماتي سپاد خراسان است و با همكاري ٥پيمانكار و مشاور طرح كارهاي اجرايي آن دنبال مي شود، مي افزايد: به دليل ضرورت اجراي اين پروژه عمليات طراحي و اجراي آن هم زمان با هم از سال ١٣٨٢ شروع شد و يكي از ويژگي هاي اين طرح نيز همين موضوع است.

مشكلات اجرايي
مهندس «حسينيان»درباره مشكلات فراروي اين پروژه مي گويد: مشكلات ما در اين پروژه مشابه ساير پروژه هاي عمران شهري است، كمبود سيمان از جمله مشكلاتي بود كه پروژه را تا حدود زيادي تحت تاثير قرار داد و اگر اين مشكل به وجود نمي آمد تا به حال پروژه تمام و افتتاح شده بود.
وي به تاسيسات شهري به عنوان معضلي ديگر اشاره مي كند و مي افزايد: تاسيسات شهري از جمله خطوط انتقال آب وگاز و شبكه هاي مخابرات و برق، شبيه اعضا و جوارح بدن انسان است و شهر هم بدون آن ها نمي تواند زنده باشد لذا به دليل احتمال بروز مشكل و نارسايي، شركت هاي خدماتي به سرعت خواسته ما را براي جابه جايي شبكه ها اجابت نمي كنند، متاسفانه با وجود نيازي كه ما در طول مسير اجراي پروژه به جابه جايي شبكه هاي خدماتي داشته ايم ولي اين جابه جايي  ها به موقع انجام نشده و اين مسئله هم در زمان اجراي پروژه  تاثيرگذار بوده است.
وقتي از وي درباره مشكلات مالي سوال مي كنم پاسخ مي دهد: از نظر مسائل مالي مشكلي نداشته ايم. برابر قرارداد ما با شهرداري مشهد، خود شركت سپاد تامين كننده اعتبار و نقدينگي پروژه است و ما و پيمانكاران، مشكلي در اين راستا نداشته ايم. به گفته وي اعتبار اوليه پروژه ٧٥ميليارد ريال بوده كه جذب شده و با شهرداري مشهد براي ابلاغ ٢٥درصد مازاد بر مبلغ اوليه پيمان، در حال رايزني هستيم.
از وي درباره تاثير ترافيك جاري در روند اجراي طرح مي پرسيم. مهندس  «حسينيان» مي گويد: از مشكلات جدي ما همين كار كردن در يك محيط پرتردد است و محل اجراي پروژه يك مكان كم رفت و آمد نيست كه ما در آن ساختمان بسازيم، اينجا در ميان ترافيك كار را شروع مي كنيم و ادامه مي دهيم، رعايت مسائل ايمني اگر چه هزينه هايي را بر ماتحميل كرده است اما از بلوكه هاي نيوجرسي و علايم هشداردهنده در حد استاندارد استفاده شده و شاهد رضايت شهروندان نيز بوده ايم.
وي ترافيك پرحجم اين محور را يادآور مي شود و مي گويد: در ساعاتي از روز تردد خودروهاي سبك و سنگين در باندهاي اين صدمتري به ٥هزار دستگاه مي رسد و زماني كه ما براي نصب پل تنها ١٠ دقيقه محور را مسدود كرده بوديم، ترافيك به ميدان هاي اطراف رسيده بود.
به گفته وي اينجا يك حلقه كمربندي شهر است وانواع و اقسام كاميون ها و تريلي ها نيز در اين مسير تردد مي كنند، كارگري بودن نقاط حاشيه و اطراف پروژه و تردد افراد با موتورسيكلت كه از وسيله هاي پرخطر است نيز، مزيد برعلت شده و با اين حال كار تعطيل نشده است.

زمان افتتاح
از مدير اجرايي پروژه كمربندي صدمتري شمالي مشهد درباره زمان افتتاح اين پروژه مي پرسم.او مي گويد: در بازديد شهردار مشهد در اواسط خرداد ماه نيز قول داديم پروژه را در دهه مبارك فجر امسال افتتاح كنيم و خوشبختانه تا به حال كارها طبق روال انجام شده و اميدواريم و عده اي كه داده شده محقق شود،سعي ما اين است كه پروژه را در دهه مبارك فجر به بهره برداري برسانيم. البته اگر اتفاق خاصي نيفتد و شرايطي پيش نيايد كه خارج از توان ما باشد.
به گفته وي شرايط جوي از يك سو و جابه جايي لوله گاز از سوي ديگر ممكن است در روند كار تاثير بگذارد.
جابه جايي لوله گاز به حدود ٢ماه زمان نياز دارد و شركت گاز هم به خاطر فصل زمستان و احتمال قطع گازشهروندان، معذوريت دارد و ما هم اين كمبودها و موانع را قبول داريم.
از وي درباره امكان كار در پروژه هاي عمراني در چند شيفت سوال مي كنم و او مي گويد: ما به عنوان پيمانكار در بخش هايي كه آمادگي داشته انجام وظيفه كرده ايم و همكاران ما، شب ها هم مشغول كار هستند و كارگران از مدت ها قبل در اين پروژه دو شيفته كار مي كنند و در يك ماه گذشته با ٢٢٠تن بتن ريزي در روز، ركورد بتن ريزي را در پروژه هاي عمراني مشهد و حتي استان شكسته ايم.
گزارشگر ما مي پرسد، مردم مي گويند شركت سپاد براي حفظ منافع اقتصادي خود مسير خيام را روگذر انتخاب كرده است، دليل پايين بودن مسير حد فاصل فهميده تا ميدان ابوطالب چيست؟ وي در پاسخ مي گويد: نظرات كارشناسي ما را به ساخت مسير به اين شكل هدايت كرده و غرض خاصي در كار نبوده، اينجا چون مسير تندراه است در منهاي يك قرار دارد و از نظر شهرسازي هم، كار مثبتي است و خاصيت آن استفاده از پل هاي عابر پياده كوتاه، كاهش آلودگي هاي صوتي و زيست محيطي، جلوگيري از انتشار آلودگي در محيط و محفوظ ماندن خودروهاست.

پيشرفت پروژه تا ٨٥درصد
هر باند تندرو با عرض ٢١/١٥متر، ٤خط عبور دارد كه طبق استانداردهاي بزرگراهي هر خط توان عبوردهي ٢هزار وسيله نقليه را در ساعت دارد و قابليت تردد ٨هزار خودرو در هر باند و در ٢طرف رفت و برگشت ١٦هزار دستگاه خودرو نكته حائز اهميتي است.
وي پيشرفت فيزيكي كل پروژه را ٨٢ تا ٨٥ درصد اعلام مي كند و مي گويد: قرارداد ما براي اجراي كامل پروژه ٣٦ماه (٦ماه براي تهيه نقشه و مشخصات و ٣٠ماه اجراي كار عمراني) بوده كه اين زمان به پايان رسيده است. وي ضمن رد انتفاع شركت سپاد در اجراي اين پروژه مي گويد: سرمايه گذاري شركت سپاد از چند ديدگاه قابل بررسي و طرح است، اين كار از نظر اقتصادي و هزينه تمام شده براي شهرداري انتفاع دارد چرا كه ١٠درصد نسبت به «فهرست بها» تخفيف داده و توافق كرده ايم و در كاري كه خودمان به پيمانكار واگذار كرده ايم هم ٥درصد يارانه مي پردازيم و به نظر من نكته مثبتي است كه براي تشويق حوزه فعاليت عوارض دهنده مشخص شود.
مدير اجرايي پروژه صدمتري كمربندي شمالي مشهد درباره انتقاد شهروندان به قطع درختان مسير نيز مي گويد: در برنامه شهرداري مشهد ايجاد فضاي سبز در طول مسير اين پروژه پيش بيني شده است. وي مي گويد: خوشبختانه با برنامه ريزي مسئولان سازمان پارك ها و فضاي سبز شهرداري مشهد ١٢هزار اصله درخت در مسير اين پروژه با حوصله و وقت روت بال و به محل هاي ديگري منتقل شده است.
معاون فني و عمران شهرداري مشهد نيز به خراسان گفت: كمربندي شمالي و پل خيام از جمله پروژه هاي مهمي است كه شهرداري مشهد تلاش دارد تا پايان سال جاري آن را به بهره برداري برساند.
مهندس «حميد رضا نخعي» افزود: با وجود مشكلاتي از قبيل تامين سيمان و جابه جايي تاسيسات به ويژه لوله گاز اين پروژه از پيشرفت خوبي برخوردار است. وي با اشاره به اين كه از سال ٨٥شهرداري مشهد پروژه عمراني جديدي را شروع نكرده است و تلاش خود را صرف اتمام پروژه هاي ناتمام كرده است افزود: در پروژه كمربندي شمالي و تقاطع غيرهم سطح خيام عمليات نرده گذاري پل و مراحل نهايي آن در حال انجام است.