روزنامه نگار

احداث تقاطع غيرهمسطح در ميدان امام حسين(ع) يکي از برجسته ترين پروژه هاي عمراني شهر مشهد است که هم اکنون شمارش معکوس براي بهره برداري از آن آغاز شده است.

در آخرين روزهاي کاري اين پروژه، گزارشگر خراسان رضوي با حضور در مجموعه کارگاه اين پروژه بزرگ به خداقوتي مجريان رفت. آنچه مي خوانيد حاصل اين گزارش ميداني است.

ساعت ۱۰ صبح: ميدان امام حسين(ع)- صداي ماشين آلات و جرثقيل هاي فعال در محدوده پروژه تقاطع غير همسطح با صداي تردد صدها خودروي سبک و سنگين در هم آميخته است و هيچ صدايي قابل تشخيص نيست. در اين پروژه صدها کارگر و مهندس در حال فعاليت هستند. در انتهاي خيابان آيت ا... عبادي، دور برگردان نرسيده به ميدان در حال احداث است، چند استادکار و کارگر در حال جدول گذاري هستند.

آن طرف هم جواني در حال جابه جايي بالابر است و کارگر ديگري هم با ابزار خاصي در حال تسطيح سطح ستون بتني(پايه) پل است.

در عرشه پل کابلي نيز چند نفر در حال رنگ آميزي ستون هاي قطور و مستحکم اين پل هستند. ارتفاع ستون ها به حدي است که هر کسي نمي تواند بر ترس خود غلبه و در آنجا روي داربست کار کند.

در زير عرشه ۲۰۰ متري پل فلزي که اين روزها با کشيده شدن کابل ها از روي سکوهاي پايه وسط پل رها شده است هم کارگران زيادي فعاليت مي کنند جواني که سروصورت خود را پوشانده است و زير ستون بتني سمت خيابان آيت ا... عبادي روي تخته اي روبه آسمان دراز کشيده، با سنگ برقي در حال صاف کردن سطح بتن است.

چند نفر هم روي ريل متحرک اين سمت پل در حال جوشکاري اتصالات هستند. صدا به صدا نمي رسد، از يک طرف سروصداي موتورهاي برق و جوشکاري به گوش مي رسد و از طرفي صداي تردد خودروها در سطح پايين که کمربندي صدمتري است؛ تحمل اين سروصداها بسيار دشوار است اما با اين حال کارگران در کنار مهندسان جوان تلاش مي کنند تا هرچه زودتر اين پروژه را به اتمام برسانند.

اگرچه در اين ساعت در مجموع ۱۵۰ نفر سرگرم کار هستند ولي روزهايي هم بوده است که تا ۲۵۰ نفر در اين پروژه به صورت ۳ شيفت فعال بوده اند و به دليل ترافيک و لزوم استفاده از جرثقيل هاي سنگين، بخشي از کار در شب انجام شده است.

اينجا مهندس و کارگر يک نوع لباس و يک کلاه بر سر دارند، همه کار مي کنند و تکاپويشان براي به ثمر رسيدن يک پروژه شهري است. ساعت کار هم ملاک نيست، نقشه بردار هم در اوج ترافيک در خيابان خواجه ربيع در حال نقشه برداري است و آن طرف کارگران نصب گاردريل در حال تخليه آهن آلات روي عرشه هستند.

در يکي از عرصه هاي ميدان يک دستگاه لودر در حال تسطيح خاک در سطح شيب دار بسيار خطرناکي است و آن طرف هم ۲۵ کارگر در يک رديف لچکي جنوبي پروژه در حال آماده کردن فضاي سبز و نصب گلدان هاي سيماني با نظم خاص هستند.مهندس«ريحاني» مدير نظارت بر پروژه هاي عمراني شهرداري مشهد نيز در محل حضور يافته است.

به او و همکاران سخت کوشش خداقوت و خسته نباشيد مي گوييم و با توضيحات او با ابعاد اين پروژه بيشتر آشنا مي شويم.

با گسترش شهر مشهد واحداث کمربندي صدمتري، تقاطع خواجه ربيع با اين بزرگراه جوابگوي حجم ترافيک نبود لذا تقاطع به ميدان تبديل شد اما به مرور ميدان امام حسين(ع) به يکي از پرترافيک ترين ميادين شهر تبديل شد و هر روز بر نارضايتي ها افزوده مي شد. آخر اينجا علاوه بر گذرگاه مرکزي شهر، محل تردد اهالي چندين شهرک و روستاست و مهم تر از همه اين که ورودي جاده کلات و شهرک صنعتي مشهد نيز محسوب مي شود.

سرانجام براي تکميل کريدور ارتباطي شرق مشهد، مسئولان شهري پيشنهاد ساخت تقاطع غيرهمسطح را دادند که به دليل اهميت اين منطقه و حجم بالاي ترافيک، پروژه تقاطع سه سطحي مصوب و اجرايي شد. در اين پروژه زيرگذر صدمتري و ميدان با اندک تغييراتي سرجاي خود باقي مي ماند. يک پل روگذر براي مسير عبادي- خواجه ربيع تعريف و مراحل طراحي آن و اين که از چه نوع و چه سازه اي باشد، انجام شد و در نهايت با بررسي گزينه هاي مختلف به ضرورت احداث پل کابلي رسيدند. زيرا براي ساخت پل ثابت بايد در آيلند مياني بزرگراه پايه هاي بزرگي نصب مي شد ولي احداث پل کابلي، کاري منحصر به فرد و زيبا براي شهر مشهد بود که مصوب شد.

مهندس«ريحاني» مي افزايد: تاکنون در کشور ۲ پل کابلي در کارون ۴ (لالي) و تبريز احداث شد و پل کابلي ميدان امام حسين(ع) مشهد سومين پل کابلي کشور است.

انجام يک کار عمراني با اين حجم آن هم در شريان ارتباطي و پرترافيک، سختي هاي خاص خود را دارد.

مدير نظارت بر پروژه هاي شهري شهرداري مشهد در اين باره مي گويد: براي شروع کار بايد به چند موضوع توجه مي کرديم، يکي ترافيک سنگين کمربندي صدمتري بود و چون شريان موازي براي انتقال بار ترافيک نداشتيم، مجبور شديم با جريان ترافيک کار را انجام دهيم و اولين گام در اين پروژه احداث زيرگذر بود که در سال ۸۹ کار احداث آن شروع شد. با ايجاد ۲ مسير انحرافي در طرف شمال و جنوب ميدان، احداث ۲ پل روگذر آغاز شد که با صرف هزينه ۱۰ ميلياردتوماني، در پايان سال ۸۹ اين زيرگذرها با حضور استاندار افتتاح شد و به بهره برداري رسيد.

وي با اشاره به اين که با افتتاح اين بخش از پروژه، ترافيک راه خود را پيدا کرد و حجم ترافيک دور ميدان سبک شد، مي افزايد: پس از آن اولين گام براي احداث پل کابلي برداشته و ساخت پايه هاي بتني(پايلون) آغاز شد، نقش اين پايه ها هم مهار کردن عرشه پل از طريق کابل هاست.

مهندس«نيک نام» مدير پروژه هم به مشکلات جابه جايي شبکه هاي معارض آب، برق و گاز اشاره مي کند و مي گويد: جابه جايي شبکه برق ۶۳ هزار ولت، کلي زمان برد و با مشارکت شهرداري مشهد و همکاري شرکت برق کار انجام و شبکه برق به صورت زميني منتقل شد. جابه جايي لوله گاز که در شرايط بسيار خطرناکي و در عمق ۷ متري زمين بود، با مشارکت شهرداري بالاخره انجام شد. لوله هاي انتقال آب در اين ميدان وجود داشت که بخشي از کار انجام شد و هم اکنون عمليات اصلاح خط اصلي انتقال آب در عرصه ميدان در حال انجام است.

وي مي گويد: يکي از معارض هاي پروژه هم کانال آب هاي سطحي بود که از خيابان آيت ا... عبادي به کال دروي منتهي مي شد و با احداث ميدان و زيرگذر مجبور به قطع اين کانال بوديم و هيچ گزينه اي براي جابه جايي آن جواب نداد. لذا اقدام به احداث يک کانال با عبور ۲ لوله ۱۰۰۰ ميلي متري در زير عرشه پل کابلي کرديم تا آب هاي سطحي و فاضلاب جاري را به کال دروي هدايت کنيم و از روي اين کانال هم به عنوان پل عابر پياده استفاده خواهيم کرد.

البته احداث اين کانال و روگذر آن براي تجهيز کارگاه، انتقال مصالح و استقرار موتورهاي جوشکاري عرشه پل فلزي هم کمک بسيار خوبي به ما کرد.

«نيک نام» مي افزايد: يکي از مشکلات جدي ما لوله هاي گاز فشار قوي بود که در جهت عرضي و طولي در مسير پروژه بود. با همکاري شرکت گاز استان جابه جايي اين لوله ها که روند اجراي آن زمان بر بود انجام شد.

درباره مشخصات فني پروژه از مهندس «ريحاني» سوال مي کنيم. مدير نظارت بر پروژه هاي شهرداري مشهد مي گويد: احداث فنداسيون پايلون هاي پل کابلي از تيرماه ۹۰ آغاز شد و آرماتوربندي مناسب انجام و با استفاده از بتن با عيار ۴۸۰ و مقاومت ۴۵۰، پايلون ها احداث شد و از آن جا که مقطع به مقطع بدنه و قوس پايلون ها فرق مي کرد، قالب خاص در کارخانه هاي معتبر کشور ساخته شد و از اتصالات خاص« ان ان بي» که در ايران کمتر استفاده شده است، بهره گيري کرده ايم. (از اين نوع اتصالات که در آمريکا و ژاپن کاربرد دارد، براي اولين بار در ايران استفاده شده است). به گفته وي همزمان با فنداسيون ها قرارداد ساخت عرشه فلزي آماده شد و ۷ شرکت معتبر سازنده اسکلت هاي فلزي سنگين در مناقصه شرکت کردند که يک شرکت تهراني برنده شد و شروع به کار ساخت عرشه فلزي پل به وزن ۲ هزار تن کرد.

به گفته «ريحاني» قطعات فولادي اين پل مرحله به مرحله به مشهد منتقل و در مجاورت پروژه دپو و به مرور با تلاش شبانه روزي مهندسان و کارگران نصب شد. پس از نصب عرشه، کابل ها به هم متصل شد و کار که به دهانه و وسط رسيد، اتصالات هم موازي آن تکميل شد و الان کار در حال اتمام است.

در اين پروژه از ۱۲۰۰ رشته کابل استفاده شده است که در ۴۸ دسته ۲۵ کابلي ديده مي شود و هر کابل هم ۷ رشته سيم دارد.

طول پل احداث شده در ميدان امام حسين(ع) ۸۰۰ متر است که ۲۰۰ متر آن پل کابلي است. اين پل شامل ۱۳ دهانه بتني و يک رمپ خاکي ۱۵۰ متري است و کارهاي مربوط به پل سطح ۳ را سازمان عمران شهرداري مشهد انجام داده و ساخت پل کابلي با پيمانکار بوده است.

مهندس «نيک نام» مدير اين پروژه نيز از انجام ۴۰۰ هزار متر مکعب خاکبرداري و ۴۰ هزار متر مکعب بتن ريزي در اين پروژه خبر مي دهدو مي گويد: از ۵ هزار تن ميلگرد در اين طرح استفاده شده است و ۵۰ هزار تن آسفالت ريزي در اين پروژه داشته ايم.

به گفته وي عرشه پل ۲۴ متر عرض با ۲ لاين 9.5 متري براي عبور خودروها و گذرگاه عابران دارد.

از نکات جالب در اين پروژه حفر چاه در زير پي ستون هاي پل به طول 3.5 کيلومتر است. ۶۴ ستون 1.2 متري و ۴۰۰ بلوک پيش ساخته با دهانه هاي ۲۴ و ۱۸ متر نيز در اين پروژه ساخته شده است.

مهندس ريحاني نيز کل هزينه هاي احداث ميدان، زيرگذر و پل کابلي را ۳۵ ميليارد تومان اعلام مي کند و مي گويد: ۱۰ ميليارد تومان در ساخت زيرگذر، ۱۳ ميليارد تومان در ساخت پل کابلي و ۱۲ ميليارد تومان در ساخت ميدان و پل هاي بتني اين پروژه مهم هزينه شده است.وي کيفيت کار انجام شده را عالي توصيف مي کند و مي افزايد: منتظر مهيا شدن فضاي سبز ميدان و تکميل پروژه هستيم و طبق برنامه ۱۰ آبان ماه با حضور مقامات کشوري بهره برداري از اين پروژه آغاز خواهد شد.به گفته مدير نظارت بر پروژه هاي شهرداري مشهد ارتفاع پايلون ها(پايه هاي پل کابلي) از تراز فنداسيون ۳۷ متر است و چون معماري و شکل پايه هاي پل در دنيا منحصر به فرد است، يکي از نمادهاي شهري و کارهاي مهم عمراني در منطقه کم برخوردار مشهد خواهد بود.

وقتي مي شنويم دست اندرکاران اين پروژه با تلاش شبانه روزي سبب شده اند پروژه خيلي زودتر از پروژه هاي مشابه به مرحله بهره برداري نزديک شود، احساس شور و شعف مي کنيم، حداقل زمان منطقي براي احداث چنين پروژه اي ۳۰ ماه است ولي با وجود ترافيک جاري و موانع زياد اين کار در کلان شهر مشهد ۱۵ ماهه جمع شده و شمارش معکوس براي افتتاح آن آغاز شده است.

اگرچه اينجا منطقه اي کم برخوردار است ولي نماد اين پل بي نظير خود يک المان شهري در منطقه خواهد بود و از اين رو براي نورپردازي، زيباسازي و ايجاد فضاي سبز آن هم برنامه ريزي ويژه اي در دستور کار است.

از طريق مديريت زيباسازي شهرداري مشهد طرح لازم براي اين پروژه تهيه و قرارداد با پيمانکار منعقد شده است که مشغول کار هستند. در بحث فضاي سبز نيز سازمان پارک ها و فضاي سبز وارد کار شده است و هم اکنون ده ها کارگر و عوامل اجرايي سرگرم احداث فضاي سبز اين تقاطع هستند.

مهندس «احمدرضا سلامي» مديرعامل سازمان پارک ها و فضاي سبز شهرداري مشهد که نيروهاي بسياري را بسيج کرده است تا فضاي سبز 3.6 هکتاري اين مجموعه تا روز افتتاح آماده شود، مي گويد: ۶ هزار متر مربع فضاي سبز در لچکي هاي اطراف ميدان، ۱۲ هزار متر مربع در آيلند مياني و ۱۸ هزار متر مربع نيز در داخل ميدان به فضاي سبز تبديل مي شود. به گفته وي در اين پروژه از ۷ هزار گلدان سيماني(کول) نيز استفاده شده است و ۵۶ هزار بوته گياهي از ۱۸گونه متفاوت و ۷۰۰ اصله درخت و درختچه کاشته مي شود، به گفته وي اقدامات شبانه روزي در اين عرصه ادامه دارد و براي اجراي فضاي سبز اين تقاطع غيرهمسطح بيش از ۱۰ ميليارد ريال هزينه خواهد شد.

طول ۲۰۰ متر

عرض ۲۴ متر

وزن عرشه فلزي ۲۰۰۰ تن

ارتفاع پايلون ۳۷ متر

هزينه ۱۳ ميليارد تومان

کابل نگه دارنده ۱۲۰۰ رشته (۴۸ دسته ۲۵ کابلي)