از حمام گنجعلي خان وباغ شازده تا ارگ بم وکلوت شهداد

خراسان - مورخ یکشنبه 1390/12/14 شماره انتشار 18070

بسياري از هموطنان در تعطيلات نوروزي عزم سفر کرده واغلب استان هاي مختلف کشور را براي سير وسياحت انتخاب مي کنند.يکي از استان هاي داراي جاذبه هاي سياحتي وتوريستي ديار کريمان است. از لحاظ تاريخي، سابقه سکونت در اين ناحيه به هزاره چهارم پيش از ميلاد مي رسد. گنجينه هاي فرهنگي، تاريخي و معماري ارزشمندي در گذر زمان دراين استان پديد آمده که نمايان گر روند تاريخي و حيات اقتصادي اجتماعي اين منطقه است. استان کرمان از اقتصادي پويا برخوردار بوده و در زمينه کشاورزي و انواع صنايع رونق به سزايي دارد. تنها شهر خشتي جهان (ارگ بم) متعلق به هزاره هاي پيش از ميلاد به اين خطه تعلق دارد سابقه‌ سکونت‌ و استقرار انسان‌ در سرزمين‌ کرمان به‌ هزاره‌ چهارم‌ قبل‌ از ميلاد مي‌رسد. اين‌ منطقه‌ يکي‌ ازقديمي ‌ترين‌ نواحي‌ ايران‌ به‌ شمار مي‌رود و در گذر زمان‌ گنجينه‌هاي‌ فرهنگي‌ و تاريخي‌ گرانبهايي‌ در آن‌ پديد آمده‌ است‌ که‌ جلوه‌هايي‌ از تمدن‌ و مدنيت‌ ايراني‌ را به‌ نمايش‌ مي‌گذارد. هر فضاي‌ تاريخي‌ کرمان‌ بيانگر بخشي ‌از زوايا و ابعاد زندگي‌ مردم‌ و حکومت‌هاي‌ محلي‌ اين‌ مرز و بوم‌ است‌. نگاهي‌ به‌ سيماي‌ جهانگردي‌ شهرستان‌هاي ‌استان‌ توان‌هاي‌ بالقوه‌ و بالفعل‌ اين‌ استان‌ پهناور را بيش‌ از پيش‌ آشکار مي ‌سازد. از مهمترين جاذبه هاي ميراث فرهنگي گردشگري شهر کرمان مي توان به آب انبار علي مردان خان، مدرسه گنجعلي خان، مدرسه حياتي، مدرسه شفيعيه، مدرسه ابراهيم خان، مقبره خواجه اتابک، گنبدجبليه، گنبد سبز، گنبد مشتاقيه، باغ شاهزاده ماهان، چهارسوق گنجعلي خان، ميدان گنجعلي خان، يخدان مؤيدي، حمام گنجعلي‌خان، حمام يا چايخانه سنتي وکيل، حمام ابراهيم خان، کاروانسراي چهارسوق، کاروانسراي وکيل، کاروانسراي ميرزاعلينقي، کاروانسراي لحاف دوزها، کاروانسراي حاج مهدي، کاروانسراي هندوها، کاروانسراي حاج آقا علي، کاروانسراي ميرزا حسن، تيمچه حاج عبدالله خان، تيمچه کوزه گرها اشاره کرد. مسجد گنجعلي‌خان، مسجد وکيل، مسجد جامع کرمان، مسجد ملک، مسجد چهل ستون، آرامگاه شاهزاده حسين جويبار نيز از مهمترين اماکن زيارتي و مذهبي استان کرمان هستند.

شهر بابک وروستاي تاريخي ميمند:شهر بابک از شهرهاي قديمي ايران است و بناي آن را به بابک پدر اردشير بابکان نسبت مي‌دهند. اردشير بابکان مؤسس سلسله سلاطين ساساني بوده و شهر فعلي بابک در آن زمان از توابع کرمان محسوب مي‌شده است. جغرافي‌دانان مانند اصطخري و مقدسي از آن نام برده ولي درباره آن توضيح نداده‌اند. پيشينه تاريخي شهر بابک با جغرافياي تاريخي کرمان درهم آميخته است.يکي از مراکزتاريخي شهر، ميمند مرکز دهستان ميمند از شهر بابک و يکي از روستاهاي شگفت ايران مي‌باشد. اين روستا داراي ساختار ويژه‌اي در معماري و احداث سکونت گاه‌هاي روستايي است و يک ناحيه تاريخي استقرار انساني در نواحي مرکزي ايران محسوب مي‌شود.در اين روستا دژي مرکب از دخمه‌هايي وجود دارد که حدود چهارصدمتر مربع وسعت دارند و داراي ۱۵ اتاق سنگي دايره‌اي شکل بدون سقف مي‌باشد.اين مکان ظاهرا محل قرار دادن مردگان بوده که استخوان مردگان همراه با اشياي ديگر در آن کشف شده است. خانه‌هاي قديمي اين روستا مانند مناره در دل کوه کنده شده‌اند. جنس کوه از سنگ‌هاي رسوبي و سخت است و اتاق‌هايي که در دل آن کنده شده‌اند نيز بسيار محکم هستند.

بافت :شهرستان بافت در ۱۸۵ کيلومتري مرکز استان کرمان از خوش آب‌‌وهواترين جاهاي استان مي‌‌باشد. چشمه عروس و خبر از نقاط ديدني اين شهرستان است. از روستاهاي خوش آب وهواي اين شهرستان مي توان به روستاي خوشکار اشاره کرد.اين شهر کمتر از ۱۲۰۰ سال قدمت تاريخي دارد.نام قديم آن باخته بوده که بعدها به باخت تبديل شده و در نهايت اکنون بافت ناميده مي شود. در اين شهرستان مردم عمدتا به شکل طايفه اي زندگي مي کنند. طايفه‌هايي از لرها و ترک ها نيز در اين شهرستان ساکنند. بخش عمده مردم اين شهرستان طي هزاره گذشته از استان فارس به آنجا مهاجرت کرده اند.

بردسير:آب وهواي بردسير معتدل کوهستاني است که زمستان هاي سرد و تابستان هاي ملايم دارد. در بردسير بادهاي موسمي و فصلي مي وزد. مهم‌ترين رودهاي بردسير عبارتند از رودخانه قريه العرب رودخانه آب بخشا و رودخانه ناهونک و از آبهاي راکد بردسير مي‌توان درياچه ترشاب و درياچه حبلي ساز را نام برد. چند چشمه نيز در بردسير وجود دارند که عبارتند از چشمه گزوييه، چشمه نور و چشمه سرخ.يکي از زيباترين برج‌هاي بر جاي مانده از دوره سلجوقي که نزديک بردسير در مسير بافت و بزنجان قرار گرفته، برج نگار است. اين برج آجر چيني زيبايي دارد و کتيبه‌اي به خط کوفي از کاشي فيروزه‌اي بر روي آن نصب شده است.

بم:بم در قديم يکي از پنج کوره ايالات فارس بود. بم در مسير جاده‌هايي که جنوب شرقي ايران را با سيستان، افغانستان، و بلوچستان مرتبط مي‌کند قرار دارد. به همين جهت اين شهر از دوره ساسانيان اهميت نظامي و بازرگاني زيادي داشته است.اين شهر در سال ۱۱۳۱ هجري قمري به تصرف محمود افغان در آمد، ولي به علت شورشي که در قندهار روي داد آنجا را رها کرده و عازم قندهار شد ولي بار ديگر در سال ۱۱۳۴ هجري قمري بر بم استيلا يافت و اين وضع تا سال ۱۱۴۳ که نادر، اشرف افغان را شکست داد ادامه داشت.در همين شهر بود که لطفعلي خان زند در سال ۱۲۰۹ هجري قمري توسط آقا محمد خان قاجار دستگير شد. خان قاجار به يادگار اين موفقيت کله مناره‌اي از سرهاي ۶۰۰ تن از مخالفين خود در بم بر افراشت. شهر و قلعه باستاني بم يکي از يادگارهاي شگفت معماري فلات مرکزي ايران مي‌باشد.جاذبه هاي تاريخي و طبيعي اين شهرستان ارگ قديم بم، ارگ جديد بم، ييلاقات ده بکردي، ييلاقات مسکون، کوه هزار، کوه قدمگاه مي باشد.

جيرفت:مورخين و جهانگردان عقيده‌دارند که شهر جيرفت در اثر سيل بنيان کني و نابود گرديده و خرابه‌هاي شهر قديمي جيرفت در يک کيلومتري جيرفت فعلي(سبزواران) قرار دارد.‌ خرابه‌هاي شهر قديم را به عهد دقيانوس نسبت داده‌اند و از اين خرابه‌ها سکه‌ها و آثار عتيقه بسيار به دست آمده است. جيرفت قبل از حمله مغول يکي از شهرهاي آباد و ثروتمند جهان اسلام بود. شاهراهي که از خليج فارس و بندر هرمز عبور مي‌کرد و راهي که از هندوستان و از طريق جالق امتداد مي‌يافت در جيرفت به هم متصل مي‌شد. همچنين کالاهاي تجارتي که از هندوستان به ايران صادر مي‌شد از جيرفت به ساير شهرهاي ايران توزيع مي‌گرديد. جاذبه هاي تاريخي و طبيعي آن: مقبره اميرحيدر، قلعه سموران، ييلاقات دلفارد، ييلاقات در بهشت، ييلاقات اسفندقه، کوه سرشک هستند.

رفسنجان:رفسنجان اسامي مختلفي دارد که بيشتر در ارتباط با ذخاير زير زميني آن نامگذاري شده است. مانند رفسنگان يا رفسنگ به معناي مس که معرب آن رفسنجان است. اين شهر قدمتي ديرينه دارد و باغ هاي پسته آن مشهور است.جاذبه هاي تاريخي و طبيعي رفسنجان شامل امامزاده شاه سليمان، کوه پورکان، چشمه حسين آباد، چشمه آب معدني قاسم آباد، چشمه معدني آباد آوران مي باشد.

سيرجان:نام اين شهر سيرگان بوده است و بناي آن را به بهمن اشکاني نسبت مي‌دهند، اعراب آن را سيرجان مي‌نامند. سيرجان امروزي رو به آبادي و توسعه تجاري و صنعتي است و بارانداز معروف و پر رونقي دارد.جاذبه هاي تاريخي و طبيعي اين شهرستان باغ سنگي، آرامگاه مير زبير، کوه بيد شيرين، کل کوهي است .

کلوت هاي شهداد : کلوت هاي شهداد از جاذبه هاي کوير نوردي شهداد استان کرمان در فاصله ۴۳ کيلومتري شهر باستاني شهداد رخ مي نمايد و شما مي توانيد در سفر کوير گردي خود به استان کرمان از اين جاذبه بي بديل ژئوتوريسم و طبيعت گردي و کوير گردي کشور بازديد نماييد .کلوت به کوههاي شني اطلاق مي شود که بر اثر عامل فرسايشي غالب کوير " باد " ايجاد مي گردد و فرم ها و شکلهاي مسحور کننده اي را ايجاد مي کنند که کمتر توريست و کوير نوردي را مي شناسم که از ديدن اين مناظر انگشت به دهان نماند و مسحور اين زيبايي بي بديل نشود .کوير و کلوت هاي شهداد يکي از شاخصه هاي جاذبه هاي ژئوتوريسم ايران و کويرهاي ايران است اين کلوت ها مشابه کمي در دنيا دارند که معروف ترين و شناخته شده ترين آن در صحراي آريزوناي آمريکا قرار دارد . منطقه کوير گندم بريان داغ ترين نقطه ايران و جايي است که مي گويند هيچ حياتي در آن جريان ندارد و حتي ميکرو ارگانيسم ها و دماي آن در فصول گرم سال به حدي است که هيچ حياتي را ياراي بقا در اين طبيعت خشن نيست .کوير کرمان با داشتن چنين نگيني به خود مي بالد و جالب است بدانيد که در همسايگي چنين کويري کوهي در منطقه راين به نام کوه هزار قرار دارد که ارتفاعي حدود ۴۵۰۱ متر از سطح درياي آزاد دارد که در فصول پاييز و زمستان پوشيده از برف است و گندم بريان پست ترين نقطه چاله لوت در بيشتر روزهاي سال دمايي بالاي ۵۰ درجه را تجربه مي کند.

جاذبه هاي طبيعي استان کرمان:استان کرمان به سبب تنوع آب و هوا و اقليم ، چشم انداز و مناظر زيبايي دارد که هر يک به لحاظ مسائل تاريخ طبيعي ، پژوهش هاي علمي ، تفريحي و تفرجگاهي مي تواند گردشگران بسياري را با سليقه هاي متفاوت به خود جلب کند و اوقات فراغت مفرح و مفيدي پيش روي آنان قرار دهد. محيط هاي متنوع طبيعي موجود در استان درصورت سرمايه گذاري و‌آماده کردن آنها براي جلب گردشگران زيست محيطي طي ساليان طولاني و درزمان نسل حاضر و نسل هاي آينده مي توانند درآمددهي کلاني براي استان به ارمغان بياورند . مهم ترين مناطق طبيعي استان که مي توانند گردشگران علاقمند به طبيعت را به خود جلب کنند عبارتند از :

- منطقه زيبا ، منحصر به فرد و غني خبر که بخش وسيعي از آن هم اکنون به شکل پارک ملي حفاظت مي شود به لحاظ منظر گاه هاي کم نظير از نقاطي است که درصورت فراهم کردن امکانات اوليه اقامت گردشگران از جمله احداث مرکز مديريت پارک ، تامين نيرو ، احداث فروشگاه، کمپينگ ، هتل و امکانات ديگر مي تواند يکي از پر جاذبه ترين مکان هاي علمي تفريحي در سطح استان باشد .بخشي از اين منطقه تحت عنوان پناهگا ه حيات وحش اداره مي شود مي تواند پذيراي شکارچيان داخلي و خارجي باشد که مايل به دريافت پروانه ويژه شکار هستند.

غارها:غارها ي ترنگ در 50 کيلومتري جنوب شرقي شهرستان بافت در روستاي ترنگ - چشمه سبز گوغر در 50 کيلومتري شهرستان بافت در روستاي جعفريز گوغر -ده بکري بم - شعيب جيرفت - ايوب شهربابک - جواران رابر - داوران رفسنجان - شب پره خبر بافت و غار يخ جوپاراز ديدني هاي استان کرمان است.

آبشارها :آبشار ها درقله علم شاه در بلندترين نقطه سلسله جبال بارز -دلفارد در 40کيلومتري شمال غرب جيرفت - راين در 20 کيلومتري غرب راين وآبشار کوهپايه در 30 کيلومتري کرمان نيز در ايام نوروز ديدني است.

ييلاق ها:ييلاق هاي شهر ماهان در 35 کيلومتري جنوب شرقي شهر کرمان - جوپار در 30 کيلومتري جنوب شهر کرمان - راين در 110کيلومتري شهر کرمان - کوهپايه در 30 کيلومتري شرق کرمان - ده بکري در شهرستان بم - مسکون در 30 کيلومتري جيرفت - دلفارد در 30 کيلومتري مسير جيرفت ساردوئيه - درب بهشت در ساردوئيه - کوهبنان در 16 کيلومتري کرمان - اسفندقه در 72کيلومتري شهرستان جيرفت و ييلاق لاله زار هم مي تواند مورد استفاده مسافران نوروزي اين استان قرار گيرد.

چشمه هاي آب گرم:از ويژگي هاي طبيعي استان کرمان وجود چشمه هاي آب گرم متعددي است که در نقاط مختلف اين استان وجود دارد. وجود اين چشمه ها مي تواند به رونق صنعت توريسم در استان کرمان منجر شود البته در صورتي که امکانات جانبي جذب گردشگردر مناطق داراي چشمه هاي آب گرم نيز ايجاد شود. خواص درماني جالب توجه چشمه هاي آب گرم هميشه عاملي بوده است تا گردشگران استان کرمان براي شناساندن و افزايش امکانات گردشگري مناطق اطراف چشمه هاي آب گرم تلاش کنند.

درياچه جازموريان:مهم ترين رود منطقه حليل رود نام دارد که با 378 کيلومتر طول به درياچه جازموريان مي ريزد . رود شورگز با 100 کيلومتر و رود شور با 85 کيلومتر طول دو رود ديگري هستندکه به اين درياچه مي ريزند . درياچه جازموريان بزرگترين درياچه اين منطقه مي باشد.

گنبد جبليه کرمان

در منتهي اليه شرقي کرمان گنبد بزرگ و عجيبي از سنگ و گچ بنا شده که دست تطاول روزگار در تخريب آن کوتاه آمده است . اين گنبد هشت ضلعي تماما از سنگ است و عرض پي آن نيز در پايه به 3 متر مي رسد.در هشت طرف آن هشت در به عرض 2متر قرار گرفته که اخيرا براي مستحکم ساختن بنا و جلوگيري از تخريب آن درگاهها را با سنگ مسدود کرده اند و فقط يکي را باز گذاشته اند . قسمت بالاي گنبد از آجر ساخته شده است و معلوم نيست که آيا روي گنبد کاشي بوده يا نه؟در داخل گنبد ظاهرا گچ بري ها و تزئين کاري هايي وجود داشته که قسمت بالا ريخته و قسمت پائين را تخريب کرده اند .

ارگ راين دومين بناي خشتي استان کرمان

اين ارگ در جنوب غربي شهر کنوني راين و بر بالاي قلعه اي با شکوه و عظمت خودنمايي مي کند . اين بناي خشتي با مساحتي بيش از 20 هزار متر مربع تا حدودي به ارگ تاريخي بم شبيه است . پلان قلعه تقريبا مربع شکل و با چندين برج در اطراف مزين شده است . دور تا دور قلعه را حصاري در برگرفته که ارتفاع آن اندکي بيش از 10 متر است . تنها ورودي قلعه از جبهه شرقي است که با سر در بزرگ و باشکوه به محوطه داخلي راه دارد . اين قلعه بعد از ارگ بم دومين بناي خشتي استان کرمان محسوب مي شود.بعد از عبور از کوچه شرقي – غربي به چهار سوي کوچک هشت ضلعي مي رسيم که انتهاي راهروي آن به چهار ساختمان زيبا که احتمالا محل حاکم نشين بوده ختم مي شود . اين خانه ها به وسيله حصار و با برج هايي در اطراف محصور شده است. چنين به نظر مي رسد که خانه هاي ياد شده در زمان قاجار ساخته شده باشند زيرا پلان و نقشه آن ها شبيه بناهاي اين دوره است .قلعه ، عناصري چون بازار ، اصطبل ( تابستاني و زمستاني ) زورخانه و محل عامه نشين دارد .از قدمت و زمان بنيان اوليه قلعه اطلاع دقيقي در دست نيست و تاکنون هيچ شواهد و مدارکي که قدمت آن را دقيقا مشخص کند به دست نيامده است و تا زماني که تحقيقات علمي و کاوش هاي باستان شناسي انجام نپذيرد نمي توان تاريخ دقيقي براي آن منظور کرد .