؛نارضايتي مردم و شوراي شهر مشهد از ناتمام ماندن پروژه هاي عمراني
تاريخ انتشار 01/03/87 شماره سريال 16988

پروژه هاي عمراني متعددي در شهر مشهدمقدس در حال اجراست كه طولاني شدن موعد ساخت آن ها و تاخيرهاي چندماهه و حتي چندساله در افتتاح آن ها موجب نارضايتي مردم شده است. سال هاي متمادي است كه طرح هاي بزرگ و اثرگذاري اجرايي شده ولي هر روز با بروز مشكل زمان بهره برداري از آن ها به تعويق مي افتد و متوليان هم بدون يك عذرخواهي خشك وخالي تقصير را به گردن كمبود اعتبار، سيمان، قير و پيمانكار مي اندازند. بررسي هاي عميق و كاوش هاي موشكافانه مويد عوامل ديگري است كه در كنار اعتبار تخصيصي و مصالح سرنوشت پروژه هاي عمراني را به اين روز انداخته است. پروژه بزرگي چون كمربندي شرقي-تقاطع شهيدفهميده و تقاطع نوغان با وجود گذشت ساليان متمادي از شروع آن و اعتبار مصوب ٨٠ ميليارد ريالي در سال ٨٦ و متمم بودجه ٤٥ ميليارد ريالي، تنها كمتر از ٥٠ درصد پيشرفت فيزيكي داشته و تخصيص اعتبار آن هم كمتر از ٤٠ درصد بوده است. طبيعي است كه تناسب نداشتن اعتبارات با حجم كار، مانع تحقق اهداف طرح مي شود و وعده هاي متوليان براي افتتاح آن محقق نخواهد شد. يكي از شهروندان مشهدي مي گويد: تقاطع غيرهم سطح شهيدفهميده قرار بود شهريور پارسال افتتاح شود ولي هنوز بخش هاي زيادي از اين طرح باقي مانده و بعيد است تا شهريور ٨٧ به اتمام برسد. وي پروژه هايي نظير تقاطع خيام، كمربندي صدمتري تا ميدان امام حسين(ع)، پل نوغان و ... را نمونه هايي از پروژه هاي ناتمام در حوزه عمراني شهر مشهد معرفي مي كند و مي افزايد: شهردار قبلي مشهد وعده احداث هم زمان ١٢ تقاطع غيرهم سطح را داده بود و خدا را شاكريم كه اجرايي  نشد چرا كه بايد شاهد شهري مملو از كارگاه هاي عمراني و طرح هاي ناتمام مي بوديم. وي با ابراز ناخرسندي از عملكرد متوليان امور شهري مي گويد: در حالي كه طر ح هاي بزرگي در مشهد ناتمام مانده و همواره نبود بودجه براي تكميل آن ها مطرح مي شود شاهد شروع كارهاي بزرگي چون احداث تقاطع ميدان جمهوري اسلامي هستيم.

؛سلب اعتماد مردم
؛شهروند ديگري با گلايه از تاخير يك ساله در افتتاح تقاطع غيرهم سطح شهيدفهميده در كمربندي شمالي مشهد گفت: دست اندركاران پروژ ه هاي عمراني اعم از پيمانكاران و شهرداري هيچ دليل قانع كننده اي براي تاخير در اتمام پروژه ها ندارند و متاسفانه همواره تقصيرها را به گردن كمبودها چه در بحث اعتبارات و چه در زمينه مصالح و بعضا شرايط نامناسب جوي مي اندازند. «سادات» گفت: شهردار مشهد و معاونان وي بارها در رسانه ها وعده افتتاح زودهنگام اين پروژه هاي بزرگ را داده اند ولي كمتر شاهد محقق شدن آن ها بوده ايم و اين موضوع باعث سلب اعتماد شهروندان شده است. وي گفت: عوارض ناشي از اجراي پروژه ها سبب محدوديت هاي ترافيكي، سروصدا و نارضايتي شهروندان شده است. به عقيده وي طولاني شدن زمان اجراي پروژه هاي شهري علاوه بر به هم ريختن سيماي بصري شهر، موجب تعديل هزينه ها و افزايش سرسام آور مخارج شهرداري مي شود. يكي از ساكنان ميدان «پنج تن» با اشاره به ترافيك ها و حوادث خونين رانندگي در اين محل مي گويد: براي رفع مشكلات مردم تاكنون در ٥ نوبت اين ميدان تغييركرده و طرح تعريض اجرا شده و سال هاست مردم منتظر اتمام پروژه كمربندي شرقي و متصل شدن آن به بزرگراه اصلي هستند ولي متاسفانه روند اجراي پروژه بسيار آهسته و لاك پشتي است و بعيد به نظر مي رسد تا پايان سال اين پروژه به اتمام برسد و اين در حالي است كه شهردار مشهد در ابتداي حضورش در شهرداري مشهد قول داده بود اين پروژه را ظرف ٦ ماه تمام كند و تحويل دهد. «رضا قاسم پور» تصريح كرد: در حالي كه شهردار مشهد قول داده بود تا اتمام طرح هاي شهري ناتمام، اجراي پروژه عمراني جديدي را در مشهد شروع نكند از اواخر سال قبل احداث پروژه تقاطع غيرهم سطح ميدان جمهوري اسلامي آغاز شده است. وي با اشاره به اين كه اجراي برخي پروژه هاي شهرداري در بوستان كوهسنگي، وكيل آباد، ملت و طرق قدمتي چندساله دارد افزود: اعتبارات شهرداري مشهد در سرفصل هاي مختلفي هزينه مي شود و تمامي پروژه ها درگير كمبود اعتبارات هستند. به عقيده وي نگاه ملي و اختصاص اعتبارات ويژه از سوي دولت مي تواند پرونده ده ها طرح و پروژه بزرگ و ناتمام شهر مشهد را ببندد. رئيس كميسيون فني و عمران شوراي اسلامي شهر مشهد نيز با اعلام نارضايتي از روند كند اجراي پروژه  هاي شهري گفت: به علت كمبود اعتبار به ويژه در بخش تملك ها، پروژه هاي مهمي چون صدمتري شرقي، تقاطع شهيد عباس پور، پل نوغان، تقاطع غيرهم سطح امام حسين(ع) و... ناتمام باقي مانده است.
مهندس «عباس شيرمحمدي» با اشاره به ناتمام ماندن پروژه بزرگ صدمتري مشهد گفت: در تقاطع غيرهم سطح شهيد فهميده، تنها يك باند زير گذر آن بازگشايي شده و باند شرقي و ميدان بالاي آن در حال اجراست كه به احتمال زياد هنوز ٥ يا ٦ ماه ديگر كار دارد.
وي يكي ديگر از پروژه هاي مهم و حياتي را، بزرگراه ٧٥ متري ميثاق اعلام كرد و افزود: اين پروژه از سمت ميدان نمايشگاه با تملك اراضي مسير اجرا شده و در حالي كه ٧٠ درصد پيشرفت فيزيكي دارد، به علت باقي ماندن تملك از سمت جاده آسيايي، اين پروژه هنوز قابل بهره برداري نيست.
اين عضو شوراي اسلامي شهر مشهد گفت: گرچه برخي پروژه هاي ناتمام و ادامه دار در داخل پارك ها تعريف و اجرا شده و در بوستان هايي مثل كوهسنگي، طرق و وكيل آباد ناتمام است ولي مشكل ترافيكي براي شهر ايجاد نمي كند و تبعات منفي ندارد.
به گفته «شيرمحمدي» يكي از پروژه هاي مهم و ناتمام در شهر مشهد، نهر نادري است كه در بحث جمع آوري و هدايت آب هاي سطحي نقش اساسي دارد. متاسفانه در اين پروژه از انتها به ابتدا كار شده و در قسمت ميدان توحيد تا ميدان شهيد گمنام كه قسمت اصلي پروژه است، كاري انجام نشده و اگر اين بخش اجرا نشود قسمت هاي ٢، ٣ و ٤ آن بلااستفاده خواهد ماند. وي با اشاره به اين كه اين پروژه به دليل كندي در اجرا در فهرست پروژه هاي سنواتي شهرداري مشهد قرار دارد افزود: يكي از دلايل اين كه پروژه هاي مناطق شهرداري مشهد در ابتداي سال پيشرفت خوبي ندارد اين است كه شهرداري درآمدهاي اندكي در ابتداي سال دارد كه كار اجراي آن ها به نيمه دوم سال موكول شده و بعضا به دليل يخبندان ، بارندگي و... با تاخير محقق مي شود.
اين نماينده مردم مشهد در شوراي شهر گفت: علاوه بر كمبود سيمان و قير كه پروژه هاي شهري را تحت الشعاع قرار مي دهد آزاردهنده تر از آن بي ثباتي در قيمت ميلگرد است و چون اين محصول قيمت مشخصي ندارد، پيمانكاران در تامين ميزان مورد نياز براي پروژه ها با توجه به تاخير در پرداخت صورت حساب ها، احتياط به خرج مي دهند و بعضا آمادگي لازم را براي شركت در مناقصه ها ندارند.
به گفته وي كميسيون فني و عمران شوراي شهر اخيرا گزارشي از روند اجراي پروژه هاي عمراني تهيه كرده كه به زودي در صحن علني شوراي شهر ارائه خواهد شد.
وي در پاسخ به اين سوال كه «مگر قرار نبود تا اتمام پروژه هاي عمراني ناتمام پروژه  جديدي در مشهد كلنگ نخورد» گفت: تنها پروژه اي كه در اين مدت شروع شده است تقاطع غيرهم سطح ميدان جمهوري اسلامي است كه ٤٠ درصد اعتبارات دولتي دارد و براي جذب اعتبار بايد كار شروع مي شد ولي همت شهرداري اين است كه پروژه هاي ناتمام به سرانجام برسد.
يكي از مشكلات جدي پروژه هاي عمراني در شهر مشهد در سال گذشته كمبود اعتبارات بود. گزارش كميسيون شوراي شهر مشهد كه در بهمن ماه پارسال تهيه شده، حكايت از آن داشت كه در اغلب پروژه هاي شهرداري با وجود بودجه مصوب براي سال ٨٦ واصلاح بودجه بازهم درصد پيشرفت ريالي و پيشرفت فيزيكي ناچيز بوده است. به عنوان مثال در برنامه هدايت و دفع آب هاي سطحي؛ طرح احداث كانال هاي دفع آب هاي سطحي شامل احداث كانال در سطح مناطق، قطعه هاي اول و چهارم نهرنادري، كانال هاي صدمتري و جمع آوري آب هاي سطح قاسم آباد داراي ميانگين وزني پيشرفت فيزيكي ٨/١١ درصد بوده است و در اصلاح بودجه نسبت به بودجه مصوب سال ٨٦ با كاهش ٤٢ درصدي روبه رو بوده است.
«عباس شيرمحمدي» رئيس كميسيون فني و عمران شوراي اسلامي شهر مشهد در تشريح گزارش پيشرفت فيزيكي پروژه  هاي بالاي ٣ ميليارد ريال شهرداري مشهد گفت: ميانگين وزني پيشرفت فيزيكي طرح بهسازي مسيل هاي داخل شهر ٣٤ درصد بوده و در اصلاح بودجه نسبت به بودجه سال ٨٦، ٣٣ درصد كاهش داشته است.
وي اعتبار مصوب سال ٨٦ براي احداث كانال هاي دفع آب هاي سطحي را ٨ ميليارد و ٦٥٠ ميليون تومان اعلام كرد و افزود: پيش بيني هزينه كرد سال ٨٦ با اصلاحيه بودجه ٦/٣ ميليارد تومان است.
؛تملك اراضي
؛وي گفت: پروژه هاي برنامه بهبود عبورومرور شهري نيز در اصلاح بودجه ٨٦ نسبت به بودجه آن سال با كاهش ٢/١٦ درصدي روبرو شده است و ميانگين وزني پيشرفت فيزيكي اين برنامه ٤٥ درصد بوده است. به گفته وي در اين برنامه، طرح احداث كمربندي داخل شهري داراي ميانگين پيشرفت فيزيكي ٦٧ درصد است ولي به دليل اين كه پروژه هاي ذكر شده در اين طرح شامل كمربندي صدمتري شرقي (پل هاي نوغان، كمربندي شرقي، كمربندي  صدمتري شمالي حدفاصل ميدان امام حسين (ع) تا شهيد فهميده ، قطعه ٣ شهيد كلانتري و كمربندي ٧٥ متري غربي) از سال هاي قبل آغاز شده، اطلاعات مشخصي در اختيار نيست و حتي پروژه احداث توقفگاه نخودك با پيشرفت فيزيكي صفر نيازمند توضيح است.
اين عضو شوراي شهر به برنامه ايجاد ساير تاسيسات و تسهيلات شهري اشاره كرد و گفت: در اين برنامه طرح احداث و تكميل ساختمان هاي اداري با پيشرفت فيزيكي ٥ درصد بسيار ضعيف است.
به گفته وي سيستم گزارش دهي و گزارش گيري پروژه هاي عمراني در شهرداري مشهد به روز نيست و داراي نواقص و مشكلات بسياري است. «عباس شيرمحمدي» افزود: دليل موفق نبودن در پيشرفت فيزيكي پروژه ها ايرادهاي پيمان كاران، تملك نشدن اراضي و وجود معارض، عوامل قهري و تاخيرهاي مجاز همگي در مجموع فقط ١٥ درصد از كل دلايل تاخير را شامل مي شود و ٨٥ درصد از دلايل تاخير مربوط به تأخير در تهيه طرح و اسناد پروژه و ايرادات كارفرمايي است.
وي ايرادات كارفرمايي را شامل دقت نكردن در بررسي تداخل زماني يا مكاني پروژه ها، كمبود اعتبار و يا تاخير در پرداخت ها و دستورهاي مقطعي و موردي مسئولان ذي ربط در سطوح مختلف دانست و افزود: وجود نقايص در طرح مشاور نيز با برآورد غلط ريالي و زماني و ضعف در نحوه تنظيم قراردادها و اعمال يا اعمال نشدن ضرايب و شرايط، مزيد برعلت شده است.
به گفته او اگرچه عامل تملك نشدن و وجود معارض تنها ٦ درصد از دلايل تاخير را شامل مي شود ولي با اين وجود پروژه هايي كه به اين مشكل برخورد مي كنند دچار تاخيرهاي طولاني مدت مي شوند.
براساس گزارش ارائه شده به شوراي شهر مشهد در ميان ٤٧ پروژه و طرح بزرگ عمراني در شهر مشهد كه پروژه هاي بالاي ٣ ميليارد ريال تعريف شده اند، تنها پروژه هاي پل و تقاطع غير هم سطح انديشه، پارك حجاب، آبياري تحت فشار بولوار شفا و ٣٥ متري شمال پارك ربيع، پارك ملت و خريد وسايل نقليه و تجهيزات آتش نشاني پيشرفت فيزيكي ١٠٠ درصدي داشته است و پيشرفت فيزيكي قسمت چهارم نهرنادري (از خيابان مهر آباد تا كال اميرآباد) مسيل اقبال شرقي (خلج تا هوانيروز)، بزرگراه شهيدكلانتري (حدفاصل ميدان غدير تا پليس راه) فاز اول كمربندي غربي ميثاق، پارك نصرت، آبرساني پارك طرق و احداث درياچه و فاز ٢ آن، پايانه مسافربري، پارك كوهسنگي، احداث سرويس هاي بهداشتي و مطالعات خطوط ٢، ٣ و ٤ قطارشهري بين ٨٠ تا ٩٥ درصد پيشرفت فيزيكي داشته است.پيشرفت ١٠ پروژه نيز زير ١٠ درصد بوده است كه اجراي تقاطع هاي ١٢ گانه نقاط مختلف شهر قطعه اول نهر نادري، قطعه چهارم نهرنادري (از ريل  راه آهن تا مهرآباد)، بهسازي مسيل قره خان، ساختمان اداري مناطق، پارك تلگرد، احداث خانه سبز فاز٢ و فرهنگسراي قرآني از آن جمله اند.
براساس اين گزارش؛ ٧ پروژه شامل تكميل شبكه آبياري اراضي خواجه اباصلت، آبياري تحت فشار تقاطع غيرهم سطح قائم، اجراي شبكه فيبرنوري، احداث توقفگاه، نخودك، بوستان وفا و بوستان ربيع و احداث پاركينگ هاي طبقاتي در نقاط مختلف شهر پيشرفت فيزيكي صفر داشته اند.
به لحاظ تخصيص اعتبار ريالي نيز پيشرفت فيزيكي ٩ پروژه در حد صفر، ٧ پروژه زير ١٠ درصد و ١٨ پروژه نيز بين ١٠ تا ٥٠ درصد بوده است.
در گزارش بعدي نظر پيمانكاران و مسئولان شهرداري مشهد را منعكس خواهيم كرد.