زعفران كاران بخوانند
تاريخ انتشار 30/03/87 شماره سريال 17010
زعفران گران بهاترين گياه زراعي موجود است. از ويژگي هاي بارز اين گياه بومي (ايران،توران)، ظهور گل آن قبل از هر اندام رويشي ديگر، شروع رشد آن در پاييز، انتهاي رشد آن در بهار، فقدان توليد بذر بارور بر خلاف توليد گل هاي كامل فراوان و ضرورت برداشت گل آن در صبح قبل از گرم شدن هوا است. متاسفانه با وجود سابقه طولاني كشت و كار اين گياه و برخلاف پژوهش هاي گسترده اي كه در زمينه توليد و فرآوري زعفران صورت گرفته است، اما هنوز بسياري از توليدكنندگان از روش هاي ابتدايي بهره جسته و از ظرفيت خود براي ارتقاي كمي و كيفي محصول استفاده نمي كنند. حال آن كه با افزايش آگاهي خود در اين زمينه و با اعمال مديريت هاي كم هزينه اي در اين جهت مي توانند درآمد خود را از اين محل چند برابر و علاوه برآن، قدرت برتر بودن ايران در توليد زعفران را كه چندي است هراس از دست رفتن آن مي رود حفظ كنند. در اين نوشته ها- كه با نگاه ويژه اي به وضعيت معمول كشاورزي خراسان تدوين شده است- سعي شده با بياني روشن، و با بهره گيري از آخرين مطالب علمي و پژوهشي در زمينه توليد زعفران، آگاهي كشاورزان را نسبت به مراحل مختلف كاشت، داشت و برداشت آن بالا برده، براي ارتقاي توان مديريتي زعفران كاران اقدام كنيم.
نيازهاي اقليمي زعفران
هرچند زعفران در مناطق معتدل و خشك پرورش مي يابد ولي فصل رشد آن به صورتي است كه اندام هاي هوايي و قابل رويت آن در نيمه سرد سال، سر از خاك درمي آورد و رشد مي كند. بخش اعظمي از طول فصل رشد اين گياه مقاوم به سرما، مواجه با يخبندان هاي زمستاني است. براين اساس مي توان اين گياه را يك گياه مقاوم به سرما محسوب كرد. در بررسي منابع، درجه حرارت پايه اين گياه مشاهده نشد، ولي آنچه كه در اولين جشنواره زعفران-قاين در سال ١٣٨١ تحت عنوان بررسي و مقايسه ريسك پذيري زراعت زعفران در واحدهاي اكولوژيكي جنوب خراسان ارائه شد، حداكثر سرماي قابل تحمل زعفران را ١٨- درجه سانتي گراد گزارش كرده اند، اما توده هاي محلي در تربت حيدريه تا دماي ٢٢- درجه سانتي گراد را نيز تحمل كرده اند، هرچند سرماي شديد باعث كاهش عملكرد آن مي شود. با توجه به اين كه حوادث اصلي نمو گياه يعني تكامل گل در زيرخاك صورت مي پذيرد و منبع اصلي تداوم حيات گياه يعني بنه نيز در خاك تشكيل و تكامل مي يابد، در زعفران دماي خاك براي رشدونمو گياه بيش از دماي هوا حائزاهميت است. هرچند دماي خاك نيز تابع دماي هواست ولي ميزان نوسانات كوتاه مدت آن كمتر از دماي هوا است و در پاييز زودتر از هوا سرد و در بهار ديرتر از هوا گرم مي شود.

نياز رطوبتي گياه زعفران
آب و آبياري در زعفران مسئله مهمي است زيرا با شروع بارندگي هاي پاييزه رشد گياه شروع مي شود و با اتمام بارندگي هاي بهاره، خاتمه مي يابد و در نتيجه بارندگي، بيشترين تاثير را بر رشد اين گياه دارد. هرچند نياز آبي زعفران نسبتا كم است ولي اعمال تنش رطوبت مستقيما بر عملكرد ماده خشك و خصوصا عملكرد اقتصادي آن اثرمنفي مي گذارد و بر خلاف باور عمومي كه در طول دوره ركود زعفران (ارديبهشت تا مهر) نياز به آبياري نيست و لكن انجام يك آبياري در مردادماه باعث افزايش قابل توجهي در عملكرد اين گياه مي شود و نشانگر اين است كه در اين زمان تكامل گل ها درحال انجام است.

شرايط اقليمي ثابت براي كشت زعفران
الف: زميني مناسب براي كاشت زعفران است كه در ارتفاع بيش از ١٠٠٠متري سطح دريا واقع شده باشد. ب: در فاصله عرض هاي جغرافيايي ٣٢ تا ٣٦ درجه شمالي واقع شده باشد. آگاهي و اطلاع از مشخصات آب وهوايي يك دوره نسبتا طولاني ٣٠ساله براي هريك از نقاط زعفران خيز گذشته و امروز كشور به منظور شناخت موقعيت اقليمي رشدونمو گياه زعفران از جمله تغييرات درجات حرارت و رطوبت نسبي درهريك از فصول چهارگانه و ساعات شبانه روز، براي كشاورز بسيار مفيد است.براين اساس شرايط اقليمي و آب وهوايي مساعد و مطلوب نمو زعفران در دشت ها و دامنه هاي معتدل كشور فراهم است و تنها با فراهم شدن شرايط اقليمي و آب وهواي مناسب براي كاشت زعفران، نمي توان در هر زميني كه آن شرايط آب وهوايي را داشته باشد مزرعه زعفران ايجاد كرد بلكه علاوه بر شرايط اقليمي بايد زمين هايي كه بازدهي خوب و عالي دارد، انتخاب شود. براين اساس سرمايه گذار و كشاورز نبايد در زمين هايي كه داراي شرايط ذيل هستند براي كاشت زعفران سرمايه گذاري كنند. ادامه دارد

ضرورت نهادينه شدن مصرف آب در كشاورزي استان
تاريخ انتشار 30/03/87 شماره سريال 17010
جمعيت ١٠٠ ميليوني كشور در افق سال ١٤٠٠ به حجم آبي معادل ١٥٠ ميليارد مترمكعب براي تامين امنيت غذايي خود نيازمند است. حال آن كه اين ميزان ٥٥ ميليارد مترمكعب بيشتر از آب استحصالي كنوني كشور است از طرفي زمان استحصال آب هاي ارزان نيز به سررسيده است و تنها راه و گزينه ممكن براي مقابله با اين بحران قريب الوقوع در بخش كشاورزي با مصرف بيش از ٩٠ درصد آب هاي استحصالي كشور نهادينه شدن مديريت مصرف آب كشاورزي است.
اگر چاره اي انديشيده نشود، قرباني اوليه اين بحران قشر آسيب پذير كشاورز است و به تبع آن امنيت غذايي كل كشور به خطر خواهد افتاد و تجربه تلخ بسياري از كشورهاي آفريقايي و هم چنين تجربه تلخ خشكي قنات ها در خراسان دهه ٤٠ در اين كشور تكرار خواهد شد.
درحال حاضر نيز وضعيت خوشايندي بر منابع آبي كشور حاكم نيست. بيلان منفي شش ميليارد مترمكعبي در آبخوان هاي كشور كه نتيجه برداشت بي رويه و خارج از توان آبخوان هاست همه نشان از نبود مديريت جامع نگر در رابطه با منابع آبي و ملي كشور است و به عبارت ديگر، توجهات همه به سوي استحصال آب معطوف است و بس. مردم بهره برداران واقعي آب هستند و استحصال قسمت عمده آب هاي كشور توسط بهره برداران بخش كشاورزي انجام مي شود. به اعتقاد كارشناسان بخش كشاورزي به علت فقدان وجود ساز و كارهاي لازم براي وزارت جهادكشاورزي زمينه مناسب براي مشاركت بهره برداران كه نقش اصلي را در امر مديريت و بهينه سازي مصرف آب بازي مي كنند، فراهم نيامده است.
به گفته آنان حال كه به لطف الهي مجلس هشتم از عزم جدي براي توجه به امور روستاييان برخوردار است و دولت محترم نيز براي توجه به قشر آسيب پذير و محروم كه عمدتا روستاييان هستند عزم را جزم كرده است، مي توان با لحاظ كردن بندهاي قانوني متعدد، برنامه هاي توسعه، در برنامه هاي بودجه اي سنواتي و نيز اعتبارات ويژه استاني زمينه مشاركت همه جانبه بهره برداران و تقويت احساس مسئوليت در قشر كشاورز و بهره بردار و احقاق حقوق آن ها در مسير مديريت و بهينه سازي مصرف آب و تغذيه سفره هاي زيرزميني را فراهم كرد. لذا نهادينه شدن مديريت مصرف آب كشاورزي يك ضرورت است و توجه به تغذيه منابع آبي از مهمترين ضروريات استان خراسان به ويژه مناطق مركزي و جنوبي است.
يك مقام مسئول در مديريت جهادكشاورزي تربت حيدريه مي گويد: درحال حاضر در شهرستان تربت حيدريه با حدود ١٠٠ هزار هكتار اراضي مستعد آبي حدود ٦ درصد اراضي زير كشت سيستم آبياري تحت فشار است كه رشد اين روند به لحاظ هزينه هاي بالا و توان پايين كشاورزان بسيار كند است و با ابزار و امكانات هزينه ها و مقررات موجود در اراضي خرده مالكي كه عمده سطح زير كشت استان و شهرستان است، بسيار مشكل و يا غيرممكن مي باشد. وي با تاكيد براين مهم كه بايد به آب كشاورزي توجه ويژه اي مبذول داشت، افزود: بحران در آب كشاورزي تمامي شئونات زندگي شهرستان هاي ما را تحت تاثير قرار مي دهد همان طور كه درحال حاضر نيز بحران هايي را كه ناشي از حاشيه نشيني  شهرها داريم در ارتباط مستقيم با مهاجرت روستاييان و مهاجرت روستاييان در ارتباط با بحران هاي ناشي از خشكسالي هاي پياپي، درآمد پايين در روستاها و به عبارت كلي محدوديت آب است. وي مي افزايد: خشكسالي هاي پياپي، چندين حلقه چاه عميق را در بخش مركزي از حيز انتفاع (حدود ٤٠ حلقه) خارج و بخش هاي كوهپايه اي از جمله بايگ، كدكن و منطقه اي در دولت آباد را با بحران هاي جدي مواجه كرد كه بررسي ها نشان مي دهد كه در مناطق ديگر، سفره هاي زيرزميني كاهش چشمگيري داشته است.
وي مدعي است سازمان هاي آب منطقه اي در استان هاي خراسان و به ويژه خراسان رضوي و جنوبي، اقدامي را كه منجر به حل مسئله و يا خروج از بحران باشد تا به حال انجام نداده و صرفا به كاهش دبي پروانه هاي بهره برداري كه به نوعي ظلم مضاعف به كشاورز بوده، اقدام به برنامه ريزي كرده است.
يكي از كارشناسان آبياري نوين استان نيز مي گويد: مسئله آب و اهميت توجه به آن چيزي نيست كه با ارائه گزارش ها و صرفا ثبت افت سفره ها قابل حل باشد. به گفته وي پيشگيري از بحران آب نيازمند يك مشاركت ملي و عزم جدي در خراسان است كه بايد اعتبارات ويژه اي براي آن منظور كرد و با مطالعه و بررسي  راهكارها، حتما شرايط براي جلب مشاركت بهره برداران فراهم شود. وي بايادآوري اين نكته كه درحال حاضر بهره برداران همه به بانك ها بدهكار هستند افزود: سيستم هاي بانكي نيز در طي سال ها خشكسالي باوجود تمام دستور العمل ها و قوانين و اعتبارات به كشاورزان فشار آورده و رمق آنها را گرفته است و آنها صرفا با افزايش توليد، مي توانند پاسخ گوي اقساط خود باشند و بهترين راه براي كشاورزان كم سرمايه براي افزايش توليد، استحصال بيشتر آب است. بنابر اين بايد كارشناسان راه هاي مشاركت مردمي را براي بهينه سازي مصرف آب و از آن مهمتر تغذيه سفره ها را بررسي كنند. وي يكي از راهكارها را توجه به طرح هاي آبخيزداري با مشاركت بهره برداران مي داند و مي گويد: تغذيه سفره هاي زيرزميني روش آبخوان داري و تغذيه مصنوعي با مشاركت بهره برداران از ديگر روش هاي موجود است و تثبيت بستر رودخانه ها و پيشگيري از تخريب سيل و پخش سيلاب در مناطق تغذيه، قطعا منجر به افزايش تغذيه سفره هاي زيرزميني مي شود. به گفته وي سهل الوصول كردن تسهيلات آبياري تحت فشار و پرداخت يارانه مستقيم به آن، تامين تسهيلات تكليفي براي انتقال آب و مديريت در رعايت الگوي كشت و به ويژه توسعه باغ ها، كاهش نرخ سود تسهيلات بانكي براي جذب مشاركت مردمي در اجراي طرح ها از ضروريات بخش كشاورزي است كه بايد هر چه سريعتر به آن پرداخته شود.

حق با مردم است
مردم مي پرسند: چرا در حالي كه ٩٢ درصد آب مصرفي كشور در بخش كشاورزي مصرف مي شود اما تمام فشارها براي صرفه جويي و مصرف بهينه به شهرونداني وارد مي شود كه تنها ٦ درصد آب كشور را مصرف مي كنند؟ ما نيز اين سوال را از متوليان آبفاي استان پرسيديم. آن ها هم تاكيد دارند كه بايد برنامه ريزي مناسبي براي بهره برداري اصولي و منطقي از منابع آبي كشور و استان صورت گيرد. مهندس «كدخدا» مي گويد: حرف مردم منطقي است، به نظر مي رسد كشاورزي بايد به سمت مصرف بهينه آب هدايت شود و در اين راستا توسعه روش هاي آبياري نوين، مكانيزاسيون و تعيين الگوي كشت براي شرايط اقليمي استان ضروري است.وي با اشاره به بيلان منفي يك ميليارد متر مكعبي دشت هاي استان مي افزايد: دولت بايد ساز و كارهاي حمايتي و برنامه ريزي لازم براي توسعه طرح هاي بهينه سازي در مصرف آب كشاورزي را عملياتي كند.
يك متخصص در امور آب نيز به خراسان مي گويد: خشكسالي حاكم بر استان و كشور ناشي از توسعه بي حد در تمام بخش هاي كشور است در حالي كه كشورهايي مثل بحرين با چند ميلي متر بارندگي سالانه، خشكسالي ندارند و معتقدم خشكسالي ساخته دست بشر است.
مهندس «سعيد ني ريزي» مدير عامل شركت مهندسين مشاور طوس آب مي افزايد: در مديريت ريسك مقابله با كم آبي و خشكسالي را بايد آغاز كنيم و بدانيم خراسان سرزميني كم آب است و بايد شرايط خودمان وكشاورزي استان را با اين شرايط وفق دهيم.
وي با اشاره به تلف شدن آب فراوان در كشاورزي مي گويد: اكثر دشت هاي استان با بيلان منفي آب روبرو هستند و حركت به سوي كشاورزي مدرن و پيشرفته با هدف جلوگيري از ضايع كردن آب ضرورتي اجتناب ناپذير است. وي بهره وري ٣٠ تا ٤٠ درصدي در كشاورزي استان را نگران كننده مي داند و مي گويد: به جاي توجه بيش از حد و غيركارشناسانه به بازده آبياري بايد به افزايش بهره وري آب در كشاورزي بپردازيم تا شاهد توليد محصول با مصرف كمتر آب باشيم.
اعتبارات قطره اي
مدير طرح و برنامه سازمان جهاد كشاورزي خراسان رضوي نيز مي گويد: گذر زمان و تغيير اقليم و شرايط آب و هوايي، استعدادهاي استان را براي كشاورزي سنتي محدود كرده است و براي اقتصادي كردن توليد بايد نظام بهره برداري را از خرده مالكي و خانواري به اقتصادي و تجاري تبديل كنيم.مهندس«زريني» مي افزايد: كل سرمايه گذاري هاي دولت در بخش كشاورزي استان در سال جاري ١٠ ميليارد تومان است كه با اين مبلغ فقط ٢ تا ٣ تعاوني توليد سامان دهي مي شود.به گفته وي نبايد سرمايه گذاري در بخش كشاورزي استان مورد غفلت قرار گيرد و با اعتبارات قطره اي نمي توان از خرده مالكي در استان فاصله گرفت.
رئيس سازمان جهاد كشاورزي استان خراسان رضوي نيز پايين بودن بهره وري و بازده آبياري را در استان قبول دارد و مي گويد: اين سازمان اجراي طرح هاي بهينه سازي در مصرف آب كشاورزي شامل آبياري تحت فشار، كشت گلخانه اي، مكانيزاسيون و تسطيح اراضي، ايجاد شركت هاي سهامي زراعي و... را در دستور كار دارد و با هدف كنترل بحران آب در استان طرحي را به دولت ارائه كرده ايم كه در صورت تامين اعتباري معادل يك ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزي طي يك برنامه ٥ ساله، يك ميليارد متر مكعب بيلان منفي دشت هاي استان را مهار مي كنيم و جلوي مرگ دشت هاي استان را خواهيم گرفت.
دكتر «محمد اسماعيل نيا» مي افزايد: پيامد بحران آب و برداشت بي رويه از ذخاير زيرزميني افت ١٠ تا ٢٥ متري سطح آب هاي زيرزميني طي يك دهه (٧٠ تا ٨٠) دراغلب دشت هاي استان بوده است.
وي با اشاره به توجه ويژه در مصوبات سفر اول دولت به استان به آبخيزداري و احياي قنات ها و اثرات آن مي گويد: در طرح كنترل بحران آب استان آبخيزداري، احياي قنات ها، توسعه آبياري تحت فشار، كانال كشي و لوله گذاري ، تجديد و نوسازي مزارع و ترويج كشت گلخانه اي مطرح است كه اجرايي شدن آن ها علاوه بر بهره وري و كاهش هزينه ها، ٥٠ هزار ليتر در ثانيه مصرف آب در بخش كشاورزي استان را كاهش خواهد داد و بازده آبياري تا ٢ برابر قابل افزايش است.
به گفته وي هنوز در خراسان ١٧ هزار كيلومتر از انهار آبياري سنتي باقي مانده است.

نگران ساخت سد سلماز در افغانستان نيستيم
به دنبال طرح مباحثي درباره به خطر افتادن موقعيت سد دوستي با احداث سد سلماز بر روي رودخانه هريرود در كشور افغانستان، يك كارشناس صنعت آب استان اين نگراني ها را بي مورد خواند.چندي پيش «بذركار» مدير حفاظت و بهره برداري امور آب خراسان رضوي در جلسه اي با حضور مسئولان شهرستان مه ولات گفته بود: «اگر سد سلماز روي هريرود ساخته شود، تغذيه سد دوستي در معرض خطر قرار مي گيرد».«سعيد ني ريزي»، مديرعامل مشاور طوسآب و مجري احداث سد بزرگ دوستي، در گفت وگو با خراسان گفت: طبق طرح محاسباتي كه انجام شده است، در صورتي كه سد سلماز با ظرفيت كامل به بهره برداري برسد، تبعاتش كمتر از ٣٠ درصد است و اثرگذاري آن روي منابع تغذيه سد دوستي زياد نيست؛ ضمن اين كه بايد تا آن زمان كه سد آن ها به اتمام مي رسد، ما ظرفيت سازي لازم را در حوزه سد دوستي انجام دهيم.به گفته وي ايده تامين آب شرب مشهد از سد دوستي ١٥ سال قبل مطرح شده است.

غيرمجاز در خارج از حريم شهر با شهرداري نيست
تاريخ انتشار 29/03/87 شماره سريال 17009
مسئوليت برخورد با ساخت و سازهاي غيرمجاز در محدوده خارج از حريم شهر مشهد برعهده شهرداري نيست.
مدير بافت هاي فرسوده، حاشيه شهر و نظارت بر عملكرد مهندسان ناظر شهرداري مشهد در گفت و گو با خراسان گفت: با ابلاغ نقشه هاي حريم و محدوده شهر مشهد شهرداري موظف به ارائه خدمات قانوني طبق طرح جامع شهر در محدوده شهري شده است و براي ساخت و سازهاي غيرمجاز شكل گرفته در خارج از حريم شهر، كاري از دست ما ساخته نيست.
مهندس «سعيد اكبريان» افزود: براساس مصوبه جديدي كه درباره محدوده قانوني و حريم شهر مشهد ابلاغ شده است، محدوده شهري افزايش يافته ولي حريم شهر كوچك شده است.
به گفته وي حريم شهرمشهد كه در گذشته ٦برابر محدوده بود، به ٦/١برابر آن تقليل يافته است.
وي از نصب تابلو و علايم (بنچ مارك) طي روزهاي آينده در محدوده شهر مشهد خبر داد و افزود: امكان سنجي استفاده از سيستم مانيتورينگ براي كنترل ساخت و ساز هاي شهري در دستوركار است و در صورت تاييد و عملياتي شدن طرح، از طريق تجهيزات ماهواره اي تغييرات ساختاري، ساخت و سازها، تغييرات كاربري و ... را در محدوده حريم شهر زيرنظر خواهيم گرفت.
وي از تهيه بانك اطلاعات زمين در حاشيه شهر مشهد خبر داد و گفت: طرح جامع آمايش حريم شهر مشهد و طرح هاي تفصيلي و سامان دهي شهرك هاي منفصل از برنامه هاي ميان مدت اين مديريت در حوزه شهرسازي و معماري شهرداري مشهد است.

مشاهدات عيني خراسان ٢ سال پس از تخريب باغ ويلاهاي «چهارفصل»
تاريخ انتشار 29/03/87 شماره سريال 17009

 
گروه گزارش -شيوع پديده زمين خواري و تصرف غيرقانوني اراضي حاشيه كلان شهر مشهد و تغيير كاربري در اراضي كشاورزي از اواخر سال ١٣٨٤، سبب شد كه روزنامه خراسان به دليل محافظه كاري مسئولان وارد حوزه اطلاع رساني شود. در اين راستا با انعكاس نمونه هايي از زمين خواري ها در گوشه و كنار شهر، مردم عزيز نيز با ارائه آدرس ها و مدارك مستند برخي از اين تخلفات آشكار را به ما اطلاع دادند.
نتيجه تعامل مردم و اين رسانه مردمي آن شد كه در يك دوره كوتاه مدت گزارش ها و خبرهاي متعددي از بحث داغ زمين خواري منتشر شود و به دنبال آن شوراي حفاظت از اراضي ملي و بيت المال در استان تشكيل شد و قول هايي براي برخورد با متخلفان و عوامل زمين خواري داده شد. اكنون بيش از دوسال از آن زمان مي گذرد و خبرهايي از تشكيل منظم جلسات شوراي حفظ حقوق بيت المال در اراضي و منابع طبيعي استان خراسان رضوي براي مقابله با اين امر به گوش مي رسد و اين اميدواري به وجود آمده است كه در اين باره اقدامات تاثيرگذاري صورت گيرد.
روزنامه خراسان در پي گيري مجدد آن موضوع كوشا شده و قصد آن دارد با بررسي و مرور موضوعات قبلي، عملكرد مسئولان و دست اندركاران را ارزيابي كند و در اين رهگذر خلاف هاي بين و آشكار را بار ديگر براي مسئولان فعلي روشن كند و به انتظار عملكرد آنان بنشيند.
با سلسله گزارش هاي خراسان در بازخواني پرونده هاي زمين خواري با ما همراه باشيد و در اين راه منتظر همكاري يكايك مردم دلسوز و مطلع و اطلاع رساني متوليان امر براي شفاف سازي موضوع هستيم.
شهرك ويلايي چهارفصل
اواخر سال ٨٤ از ساخت و سازهاي غيرمجاز در اراضي داراي كاربري كشاورزي و تفكيك اراضي در محدوده جاده قوچان در غرب مشهد مطلع شديم.وقتي براي بررسي صحت و سقم موضوع عازم محل در ٢٠كيلومتري مشهد (پشت كارخانه مهتاب) شديم، شهركي را يافتيم كه نام «شهرك ويلايي چهارفصل» برآن گذاشته بودند.
خيابان هاي مشخص و واحدهاي ييلاقي ٥٠٠ تا ٢هزارمتري، ٦ خيابان ١٢متري و ده ها باغ ويلاي نوساز، اما بدون حضور جمعيت؛ اينجا اراضي موقوفه «سوران» است كه يك تعاوني مسكن با نام عقيدتي سياسي نيروي انتظامي آن را به استناد قولنامه رسمي و اجاره خط محضري به مالكان واگذاركرده است.
جزئياتي از اين تخلف كه در وهله اول تفكيك اراضي كشاورزي و درثاني تصرف در موقوفات بود در روزنامه خراسان مورخه ٢٢/١٢/٨٤ منتشر شد و متعاقب آن شهرداري مشهد و به ويژه واحدي كه آن دوران با نام «پليس ساختمان» فعاليت داشت به دنبال صدور راي قلع بنا از كميسيون ماده ١٠٠موفق به قلع وقمع اغلب اين باغ ويلاها شد.
مسئول وقت پليس ساختمان علت تخريب اين باغ ويلاها را كه شمار آن ها به ٦٠مورد رسيد، ساخت وساز در اراضي كشاورزي و تغيير كاربري آن ها اعلام كرده بود. مالكان اين باغ ها هم ادعا مي كردند از اداره اوقاف و امور خيريه براي اين اراضي سند تفكيكي دريافت كرده اند و اجاره بهاي آن را مي پردازند و براي مصون ماندن درختان غرس شده، اقدام به ديواركشي آن كرده اند.
كارشناسان در آن زمان تعلل برخي ادارات و سازمان هاي دولتي در عمل به وظايف قانوني را دليل اين تخلفات گسترده عنوان كردند.
به گفته آنان سازمان جهاد كشاورزي به عنوان متولي كشاورزي و مسائل مربوط به آن، در حفظ كاربري اراضي زراعي كوتاهي كرده بود و از طرفي اداره اوقاف هم به عنوان مالك اين اراضي موقوفه باعلم به اين كه اراضي داراي كاربري كشاورزي است آن ها را به قطعات كوچك تفكيك كرده و براي برخي از آن ها در قطعات هزار و دو هزار متري سند صادر كرده بود.
اين اقدام شهرداري مشهد با اعتراض صاحبان ويلاهاي تخريب شده مواجه شد. آن ها مي گويند اينجا روستاي چهارفصل و محله اي مسكوني با قدمتي ١٢ساله است.
آنان ادعا كردند اين اراضي را كه در ٧٤٨ قطعه تفكيك شده، توسط تعاوني عقيدتي سياسي نيروي انتظامي خراسان رضوي همراه با پلاك و نقشه موجود و حتي آب شرب با مجوز بخشداري خريداري كرده اند و داراي مجوز قانوني هستند.
به گفته آن ها اراضي اين شهرك داراي سند با كاربري باغي است و شهرداري بايد ماده ٩٩ قانون شهرداري ها را در مورد آن اجرا مي كرد.
يكي از اسناد محضري نشان دهنده آن است كه اين اراضي اوقافي به صورت اجاره ١٠ساله براي بهره برداري به صورت باغ و مزروعي به مالكان واگذار شده است و هر گونه ساخت وساز و بهره برداري بايد مطابق ضوابط باشد.
يك هفته بعد
يك هفته بعد از درج گزارش مشروح خراسان از تخريب ٦٠ويلا در اين محل در روزنامه ٢٤اسفند٨٤، گزارشگر ما با حضور در محل گزارش مي دهد: ورودي هاي اين شهرك ويلايي به وسيله خاك هايي كه با لودر و كاميون حمل شده،مسدود شده است و تنها يك گذرگاه ورودي براي شهرك ايجاد شده كه يك نگهبان از كيوسك نگهباني تمام ورود و خروج  ها به داخل شهرك را كنترل مي كند.

٢سال بعد
گزارشگر ما بعد از گذشت ٢سال و اندي به اين شهرك مراجعه مي كند. محله سوت وكور است و ادعاي صاحبان باغ ها و ويلاها درباره روستابودن اينجا را نمي توان ثابت كرد. گرچه ٢سال قبل از يكصدوچند واحد محصور شده در اين شهرك ويلايي، حدود ٦٠واحد آن تخريب شد اما گويا تدابير متوليان امر و پيگيري هاي مسئولان براي مقابله با تغيير كاربري اراضي و زمين خواري در اين محله به سرانجام نرسيده است و شهرك در حال توسعه است. وقتي كه به اين شهرك وارد مي شوي اگرچه مسدودبودن ورودي خيابان هاي آن به قوت خود باقي است، ولي بسياري از ويرانه هاي سال٨٤ آباد شده است و فقط تعدادي انگشت شمار از باغ ويلاهاي تخريب شده، دست نخورده باقي مانده است.
باغ ويلاها و حتي توسعه كشت و كار در محل به نيت عمل به اهداف اداره اوقاف و امور خيريه بوده ولي شلوغي اين شهرك در روزهاي پاياني هفته و تعطيلات حكايت از آن دارد كه سخت گيري ها و تدابير پليس ساختمان براي مهار موج فزاينده تغيير كاربري و ساخت وساز غيرمجاز، به نتيجه دلخواه نرسيده است.
ساختمان هاي احداثي كه با ديوارهاي بلند از ديد رهگذران مصون مانده و برخي ويلاهاي ساخته شده با مصالح ساختماني روز، خلاف هاي روشن و آشكاري است كه گويا صاحبان آن ها با اثبات ادعاهاي گذشته خود، متوليان امر و مدافعان حقوق بيت المال را قانع كرده اند.
امروز هركس از اين محله گذر كند و از سابقه شهرك ويلايي چهارفصل اطلاعاتي داشته باشد در مي يابد كه چرا برخوردهاي قاطع و جدي متوليان به يك باره در نيمه راه رها شده است؟ هر ناظري امروز آشكارا تخلفات را مي بيند و اين امر سبب شده است كه ديگر افراد نيز با مشاهده ضعف متوليان در كنترل ساخت و سازهاي غيرمجاز و تغيير كاربري ها، اقدامات مشابهي انجام دهند.
يكي از افرادي كه در اين محله رفت وآمد دارد به گزارشگر ما مي گويد: در سال٨٤ كه بخشي از واحدها شامل سه ويلا، ٢٠منزل و ده ها اتاق تخريب شد، برخي افراد به ديوان عدالت اداري شكايت كردند و بعضا قبل از اجراي آراي كميسيون ماده١٠٠، بناي خود را از خطر قلع و قمع نجات دادند ولي برخي دوباره كار ديواركشي باغ ويلاها را انجام دادند و تا به حال هم كسي به سراغ آن ها نيامده است.
شهروند ديگري كه در فاز ٢ اين شهرك ٥٠٠ متر زمين را در سال ها قبل خريداري و ديواركشي كرده است مي گويد: ساختمان و ديواركشي اين ملك را در سال ٨٢ انجام دادم و تا سال ٨٤ هيچ كس به ما اخطار و هشداري نداد. وي با انتقاد از تبعيض نيروهاي پليس ساختمان در تخريب واحدها و ديوار بناهاي اين باغ ها در واپسين روزهاي سال ٨٤ مي افزايد: چرا در اين شهرك كه٣٠٠ قطعه زمين آن به مردم فروخته شده و حداقل ٢٠٠ باغ حصاركشي شده است فقط ٥٠ تا ٦٠ واحد را تخريب كرده اند؟ به گفته وي در اسناد تحويلي به مردم كلمه باغداري قيد شده و مردم براي حفاظت درختان، اقدام به ديواركشي آن كرده بودند.
به گفته اين شهروند بعد از تخريب سازه هاي اين شهرك به حكم كميسيون ماده ١٠٠، تا به حال كسي به سراغ مالكان قطعات زمين و باغ هاي اين محله نيامده است و در اواخر سال قبل، شاهد ترقي زياد قيمت اين املاك بوديم.
به گفته وي ضعف قانون و برخورد نشدن با متخلفان در تغيير كاربري و ساخت وسازهاي غيرمجاز در سال گذشته، سبب شده دامنه زمين خواري و تغيير كاربري تا چناران گسترش يابد.اما يك منبع مطلع و رسمي در اين باره معتقد است: ساخت وسازها در شهرك ويلايي چهار فصل شدت و حدت روزهاي اول و قبل از اجراي آراي كميسيون ماده ١٠٠ را ندارد.
وي كه خواست نامش فاش نشود تصريح مي كند: اماكن تخريب شده اين منطقه بدون اخذ مجوز از مراجع ذي ربط تجديد بنا شده كه از سوي مسئولان دستگاه هاي مرتبط اقدامات قانوني انجام و براي برخي از اين واحدها مجددا آراي ماده ١٠٠ اخذ شده است.
وي با اشاره به اين كه قيمت اين املاك رشد نكرده است مي افزايد: قبل از اجراي آراي ماده ١٠٠، هر قطعه باغ در اين شهرك تا ١٠٠ ميليون تومان خريد و فروش مي شد اما اكنون اين قيمت ها حداكثر ٣٠ميليون تومان است.
اين مقام مطلع تاكيد مي كند: با مشخص شدن محدوده و حريم شهر مشهد اين منطقه در حريم شهر قرار گرفته و در حوزه فرمانداري شهرستان مشهد است.
وي با اعلام اين كه فرمانداري مشهد بايد اعلام كند كه براي پيگيري اقدامات گذشته متوليان چه كرده است؟ تصريح مي كند: در شرايط فعلي بايد سرنوشت اين گونه شهرك ها و محله ها كه در قالب زمين خواري و تغيير غيرمجاز كاربري ها به مردم فروخته شده روشن شود و سازمان مسكن و شهرسازي استان و امور اراضي جهاد كشاورزي بايدها و نبايدهاي آن را تعريف كنند.
وي مي افزايد: هر نوع تغيير كاربري در اراضي زراعي مشمول ماده يك مصوبه اخير دولت درباره اراضي زراعي و كشاورزي است ولي در منطقه مورد اشاره سرنوشت اجراي اين قانون در هاله اي از ابهام است.وي نيز تاييد مي كند كه موازي كاري دستگاه هاي اجرايي و ضعف عملكرد ناظران در بحث اراضي، سبب جري تر شدن متخلفان شده است.
اظهارات اين مقام مطلع و مشاهدات عيني ما در طول اين دو سال اين سوال را ايجاد مي كند كه آيا اراده اي جدي براي حفظ حقوق بيت المال وجود دارد؟ اگر اين اراده هست چرا برخورد جدي با متخلفاني كه تخلفاتشان علني است صورت نمي گيرد تا زمينه هاي زمين خواري به طور كلي از بين برود؟ و چرا به جاي غيراقتصادي كردن پديده خريد و فروش اين گونه زمين ها، به جلوگيري از خريد و فروش آن مي پردازند؟
ادامه دارد

عناوين روزهاي هفته صرفه جويي در مصرف آب اعلام شد
تاريخ انتشار 28/03/87 شماره سريال 17008
هفته صرفه جويي در مصرف آب از ٣١ خرداد ماه تا ٦ تيرماه سال جاري برگزار مي شود. مديرعامل شركت آب و فاضلاب خراسان رضوي عناوين اين هفته را به اين شرح اعلام كرد: جمعه ٣١/٣/٨٧ آب و آموزه هاي ديني- شنبه ١/٤/٨٧ آب و رسانه- يكشنبه ٢/٤/٨٧ خشكسالي و سازگاري با كم آبي- دوشنبه ٣/٤/٨٧ آب، نگاه ملي، مديريت يكپارچه- سه شنبه ٤/٤/٨٧ آب و مشاركت زنان- چهارشنبه ٥/٤/٨٧ آب و بهينه سازي مصرف در بخش كشاورزي- پنج شنبه ٦/٤/٨٧ آب، سلامت و بهداشت مهندس «مهدي جمشيدي» افزود: به دليل تاثير رسانه ها در تنوير افكار عمومي و آگاهي بخشي در جامعه و ضرورت پرداختن به مسئله كم آبي يك روز به نام آب و رسانه ناميده شده است.مديرعامل شركت آبفاي استان خراسان رضوي افزود: پديده خشكسالي يك واقعيت طبيعي و اقليمي در كشور ما است، در حالي كه مردم فكر مي كنند زلزله و سيل بلاياي طبيعي است.

مدير بافت هاي فرسوده و حاشيه شهر، شهرداري:
يك سوم جمعيت مشهد حاشيه نشين هستند
تاريخ انتشار 28/03/87 شماره سريال 17008
 براساس تازه ترين آمار، جمعيت حاشيه نشينان شهر مشهد ٨٢٠ هزار نفر است كه معادل يك سوم جمعيت اين كلان شهر است.
مدير بافت هاي فرسوده و حاشيه شهر و نظارت بر عملكرد مهندسين ناظر شهرداري مشهد ظهر يك شنبه در گفت وگو با خبرنگاران گفت: شهر مشهد بالاترين ميزان حاشيه نشيني را در كل كشور دارد و رتبه اول را به خود اختصاص داده است. مهندس «سعيد اكبريان» افزود: براساس آمار رسمي جمعيت حاشيه نشين در كشور ٧ ميليون نفر هستند.وي با اشاره به اين كه جمعيت حاشيه نشين شهر مشهد از جمعيت ٤ استان كشور بيشتر است تصريح كرد: ٦٠ هسته جمعيتي در ٣ هزار و ٢٠٠ هكتار در اطراف شهر مشهد به صورت غيرمجاز ايجاد شده و اراضي اين محدوده مستعد توسعه شهري نبوده ولي با ساخت و سازهاي غيرمجاز و تصرف افراد به سكونت گاه هاي غيررسمي تبديل شده است.
وي فقدان خدمات زيرساختي و زيربنايي، وضعيت نامناسب ساختمان ها، مقاوم نبودن سازه ها، نامشخص بودن وضعيت مالكيت و تصرف افراد، تغيير كاربري و غيرمسكوني بودن محله ها را از جمله مهم ترين مشكلات حاشيه شهر مشهد دانست.
وي با يادآوري اين مهم كه مسئله حاشيه نشيني يك موضوع ملي و داراي مشكلات و ابعاد پيچيده اي است اظهار داشت: براي جلوگيري از توسعه حاشيه نشيني و مديريت حاشيه ها حتما بايد يك تصميم ملي در چارچوب سياست هاي توسعه منطقه اتخاذ شود.
به گفته او حاشيه نشيني شهر مشهد مانع شكل گيري نقش كلان شهري مشهد شده است و هيچ رابطه معناداري بين شهر بزرگ مشهد و شهرهاي پيراموني آن وجود ندارد.
مدير بافت هاي فرسوده و حاشيه شهر مشهد افزود: يكي از راهكارهاي عملي برخورد با موضوع حاشيه نشيني مشهد شناسايي و تيپ بندي ساكنان آن است كه در شهر مشهد حاشيه نشينان شامل سه گروه افراد محروم و كم بضاعت، افراد سودجو و دلال و زوج هاي جوان و نيازمند مسكن هستند. «اكبريان» گفت: افراد مستضعف به سبب ارزاني زمين و تقاضاي اشتغال وارد مشهد شده و در زمين هاي بدون صاحب و مديريت نشده كه اغلب توسط دلالان به صورت غيرمجاز تفكيك شده ساخت و ساز كرده اند و به اعتقاد ما اين، معلول حاشيه نشيني است. عده اي هم افراد سودجو هستند كه به سبب ارزش افزوده اين بافت ها اقدام به تفكيك و خريد و فروش غيرقانوني اراضي مي كنند و از طريق بنگاه هاي غيرمجاز و انتقال يا فروش غيرقانوني، آن ها را به خريداران عرضه مي كنند. به گفته وي دسته سوم هم زوج هاي جواني هستند كه پس از تشكيل خانواده با توجه به نياز مسكن از مركز شهر به حاشيه ها مهاجرت كرده و در اين نقاط ساكن شده اند.وي با اشاره به وجود ١٠٦ هزار واحد مسكوني در حاشيه شهر مشهد گفت: بيش از ٩٥ درصد اين بناها فاقد استحكام است و به صورت قولنامه اي خريد و فروش مي شود. به گفته وي ٧٥ درصد اين املاك زير ١٠٠ مترمربع و ٢٨ درصد زير ٥٠ مترمربع مساحت دارند در حالي كه ملاك ريزدانه بودن مسكن در شهرها ٢٠٠ مترمربع است.
راهكارهاي شهرداري
وي در بيان راهكارهاي شهرداري مشهد براي رفع مشكل حاشيه نشيني گفت: يكي از برنامه هاي شهرداري به عنوان مدعي العموم در مديريت شهري شناسايي «بزرگ مالكان» است و با توافق و تشويق آن ها سعي مي كنيم خودشان حفاظت اراضي را به عهده بگيرند.
وي اداره اوقاف، آستان قدس، برخي دستگاه هاي دولتي و اشخاص حقيقي را كه بيش از ٢٠ هكتار زمين در حاشيه شهر مشهد دارند «بزرگ مالكان» معرفي و تصريح كرد: براساس مصوبه دولت از اراضي باير در داخل محدوده شهري نيز ماليات اخذ خواهد شد.
وي با اشاره به تدوين لايحه مشاركت هاي مردمي در احياي بافت هاي فرسوده گفت: اغلب سكونت گاه هاي حاشيه مشهد نيز مشمول بافت فرسوده است كه براي مقاوم سازي هر واحد مسكوني شهروندان مي توانند از مزايا و تسهيلات در نظر گرفته شده استفاده كنند.

وعده استاندار براي پي گيري طرح مقابله با بحران آب
تاريخ انتشار 28/03/87 شماره سريال 17008
استاندار خراسان رضوي از پي گيري جدي استانداري براي تصويب «طرح كنترل بحران آب استان» در دولت نهم خبر داد.
مهندس «محمدجواد محمدي زاده» در حاشيه مراسم تجليل از قهرمانان توليد كشاورزي استان در گفت وگوي اختصاصي با خراسان گفت: اين طرح در هيئت وزيران ارائه شد و كارگروهي متشكل از وزارت خانه هاي جهاد كشاورزي و نيرو، استانداري و دستگاه هاي مرتبط در حال بررسي و برنامه ريزي هستند.
وي افزود: همه بايد تلاش كنيم تا طرح هايي كه براي تحقق اين امر پيش بيني شده است را در قالب يك برنامه ٥ ساله به مرحله اجرا درآوريم.وي بدون ذكر جزئيات طرح در پاسخ به اين سوال كه «آيا اميدي به تصويب طرح در دولت هست؟» اظهار داشت: «بله، حتما اين كار خواهد شد.»
وي تامين آب را چالش مهم جهان دانست و با اشاره به قرار گرفتن ايران در كمربند خشك و شرايط خاص استان خراسان رضوي گفت: در استان بايد بيشتر از اين آب را صيانت كرد. «محمدزاده» افزود: خراسان رضوي بايد در حفظ و صيانت از آب نمونه و قوي عمل كند و امروز هيچ مسئله اي مهم تر از دغدغه آب در استان نداريم.
به اعتقاد وي آب حاصل زحمات گذشتگان و لطف الهي در تاريخ بشري است لذا استفاده ناصحيح از آن كفران نعمت است و براي نسل آينده نيز بايد مايه حيات باقي بماند.

يك وعده ديگر براي انتقال آب سد دوستي به مشهد
تاريخ انتشار 28/03/87 شماره سريال 17008
 در حالي كه وزير نيرو در ٢٠ فروردين ماه زمان رسيدن آب سد دوستي به مشهد را تا پايان فصل بهار اعلام كرده و مديرعامل شركت آب منطقه اي در ١٨ فروردين ماه از كسري بودجه ٣٣٠ ميليارد ريالي اين پروژه خبر داده بود، استاندار خراسان رضوي زمان بهره برداري از پروژه را تابستان اعلام كرد .مشاور اين پروژه هم در گفت وگو با ما انتهاي شهريور ماه را آخرين پيش بيني مسئولان اين پروژه براي اتمام كار ذكر كرد.
سعيد نی ریزی افزود: البته به لحاظ اعتباري بايد مطالبات پيمانكاران پرداخت و آن ها براي تلاش جدي تر تشويق شوند.
مديرعامل شركت مهندسين مشاور طوس آب افزود: برنامه ريزي شده است كه در ثانيه ٢مترمكعب آب از سد دوستي به مشهد منتقل شود كه در فاز اول از يك سوم اين ظرفيت استفاده خواهد شد و اين ميزان براي تامين نياز فعلي شهر مشهد كافي خواهد بود.
وي با اشاره به اين كه بايد قابليت ذخيره و توزيع ٢ مترمكعب آب در ثانيه در شهر مشهد فراهم شود، افزود: مسئولان به شدت در تلاش هستند تا ظرفيت شبكه مخازن و توزيع در شهر مشهد كامل شود و تا ٢ سال آينده اين امر به طور كامل محقق خواهد شد.

استاندار: خراسان رضوي ١٢ درصد نياز غذايي كشور را تامين مي كند
تاريخ انتشار 27/03/87 شماره سريال 17007
 استاندار خراسان رضوي در همايش تقدير از قهرمانان توليد در بخش كشاورزي و دامپروري استان با بيان اين كه خراسان رضوي ١٢ درصد نياز غذايي كشور را تامين مي كند از روستاييان خواست صيانت از آب،افزايش بهره وري و توسعه صنايع تبديلي وابسته به توليدات كشاورزي و دامي را جدي بگيرند.
محمدي زاده شامگاه شنبه در جمع توليدكنندگان برتر و پيشكسوتان كشاورزي استان گفت: كشاورزان استان بايد با توجه به شرايط اقليمي و كم آبي اجراي طرح  هاي مصرف بهينه آب را در سرلوحه كار خود قرار دهند. وي با اشاره به فاصله فاحش بين توليد متوسط كشاورزان استان و ميزان توليد كشاورزان برتر كه بعضا ٤ برابر است تصريح كرد:پتانسيل هاي خراسان رضوي و استعدادهاي روستاييان اين استان توان توليد حداقل دوسوم نياز كشور را داراست.وي افزود:بايد برنامه ريزي كنيم كه هيچ توليد كشاورزي و دامي به صورت خام از استان بيرون نرود.وي بر تكميل حلقه صنعت بر مبناي كشاورزي، دام پروري و توليد غذا براي ايجاد امنيت غذايي تاكيد كرد و خواستار قرار گرفتن آن در دستور كار مسئولان و سرمايه گذاران شد.به گزارش خراسان در مراسم مذكور رئيس سازمان جهاد كشاورزي خراسان رضوي نيز در سخناني با اشاره به ديدگاه امام خميني(ره) در رابطه با كشاورزي و لزوم خودكفايي در رفع مشكلات در بخش كشاورزي استان تاكيد كرد. اسماعيل نيا با اشاره به لزوم قهرمان پروري در عرصه توليد گفت: حيات صنعت استان وابسته به كشاورزي است.وي همچنين از موفقيت ١٠ توليدكننده برتر استان در سطح كشور و انتخاب آن ها به عنوان توليدكنندگان نمونه كشوري خبر داد. در اين آيين مدير ترويج و مشاركت هاي مردمي جهاد كشاورزي استان با اشاره به فعاليت ستاد دائمي انتخاب نمونه هاي بخش كشاورزي گفت:٩٠ كارشناس در قالب سرفصل هاي زراعت، باغباني،دام و طيور، آب و خاك، صنايع تبديلي،عشايري، شيلات و آبزيان، منابع طبيعي، ترويج كشاورزي و تشكل هاي غيردولتي و ٦٩ رشته،٨٠ توليدكننده برتر استان را انتخاب كرده اند.در اين مراسم با حضور استاندار خراسان رضوي با اهداي مدال، لوح و تنديس از پيشكسوتان و توليدكنندگان برتر استان تقدير شد.

؛كنترل ترافيك مشهد از اتاق دربسته
تاريخ انتشار 26/03/87 شماره سريال 17006

ساماندهي عبورومرور خودروها در شهرهاي بزرگ نكته مهم و حائزاهميتي است كه مي تواند به كاهش ترافيك و اتلاف وقت مردم در خيابان هاي مملو از خودرو كمك كند. در راستاي تهيه و پي گيري گزارش هاي مرتبط با بخش راهنمايي ورانندگي و حمل ونقل اين بار به مركز كنترل ترافيك مشهد رفتيم و ٢ ساعت از طريق مانيتور و سيستم مستقر در اين مركز ترافيك شهر و عبورومرورها را زيرنظر گرفتيم. بارها از خود پرسيده بودم مگر مي شود از درون اتاق هاي دربسته ترافيك را كنترل كرد؟ اين بازديد و حضور ٢ساعته در مركز كنترل ترافيك شهرمشهد در طبقه سوم ساختمان شهرداري منطقه ٨ ثابت كرد كه بلي، مي شود با به كارگيري علم و تكنولوژي و فناوري هاي روز به اين مهم دست يافت، اما شرط موفقيت در آن خواستن و همراهي مردم است.
اتاق شيشه اي
؛يكي از كارشناسان مركز در معرفي اين مجموعه مي گويد: مركز كنترل ترافيك وابسته به سازمان حمل ونقل و ترافيك شهرداري مشهد در سال ١٣٧٩ تاسيس شد و نصب سيستم هاي هدايتي و نظارتي بر ترافيك در تقاطع هاي مختلف شهرمشهد به ترتيب اولويت و حجم ترافيك آن ها آغاز شد. مهندس «علي راد» مي گويد: سيستم هاي مورداستفاده در مركز شامل چراغ هاي فرماندهي، سيستم هوشمند، سنسورهاي القايي، دوربين هاي نظارت تصويري و ... است كه در كنار آن ها گزارش هاي مردمي و گزارش هاي پليس نيز به ما كمك مي كند كه ترافيك را روان سازي كنيم. وي اهداف تاسيس مركز را كاهش تاخير در سفرها، كاهش آلودگي هوا، رواني ترافيك و مديريت ترافيك، افزايش ايمني و اطلاع رساني به مردم اعلام و فعاليت اين مركز را در سه بخش نظارتي، كنترلي و اطلاع رساني توصيف كرد و افزود: همه اجزاي اصلي مركز از يك زيرساخت شبكه مخابراتي (بي سيم) برخوردار است و علاوه بر سامانه هوشمند كنترل ترافيك به صورت محلي و مركزي، سامانه نظارت و جمع آوري اطلاعات نيز فعال است. عقربه هاي ساعت ١٢ ظهر را نشان مي دهد و برخي از تقاطع هاي اصلي شهر داراي ترافيك سنگين است. دوربين نظارت تصويري مستقر در چهارراه امام (ره) توقف يك دستگاه خودروسواري سفيدرنگ به شماره پلاك ..... را روي خط عابرپياده نشان مي دهد. عكس برداري از طريق سيستم انجام و فايل اطلاعات براي صدور قبض جريمه راننده متخلف ذخيره مي شود.
١٠٠ روز ترافيك در سال
؛يكي از عوامل راهنمايي ورانندگي مشهد كه در اين مركز مستقر است مي گويد: يكي از مشكلات در شهرهاي بزرگ ترافيك است و براي آن كه زمان و ترددها را آسان كنيم مركز كنترل ترافيك ايجاد شده و دوربين ها، چراغ هاي راهنما و سيستم هاي هوشمندي در تقاطع هاي اصلي شهر نصب شده است. سروان «محمدتقي داوطلب» مي افزايد: شهر مشهد هر سال به طور متوسط ١٠٠ روز ترافيك سنگين دارد و بايد چاره انديشي و طرح هاي اجرايي انجام شود. وي با اشاره به اين كه طرح محدوديت ترافيكي، يك طرفه كردن معابر و اجراي طرح زوج و فرد توسط شوراي ترافيك، گرچه مقداري از حجم ترافيك را در هسته مركزي شهر كم مي كند، ولي مشكل را به صورت جدي رفع نكرده و نمي كند. وي درباره چگونگي اعمال قانون براي متخلفان نيز مي گويد: اكنون بيش از ٥٠ تقاطع و ميدان شهر مشهد مجهز به دوربين است كه ما با مشاهده تصاوير و مشاهده مستقيم تقاطع ها در اين مركز تخلفات رانندگان شامل توقف روي خط عبورعابرپياده و تجاوز به گذرگاه عابران، سرعت غيرمجاز، عبور از چراغ قرمز، توقف دوبله، حركت از پياده رو و ... را مشاهده و از طريق دوربين ثبت و ضبط مي كنيم و برابر مقررات اعمال قانون مي شود. وي با اشاره به اين كه در بزرگ راه هاي مشهد از جمله بولوار وكيل آباد، بزرگراه خاتم و بزرگراه شهيدكلانتري دوربين كنترل سرعت نيز مستقر است، اظهار مي دارد: از طريق اين دوربين ها تخلفات رانندگان به ويژه سرعت غيرمجاز آن ها با ذكر زمان، مكان و تاريخ آن در سيستم ضبط و عكس تهيه شده پس از صدور قبض جريمه به آدرس مالك خودرو ارسال مي شود.
تصاوير تقاطع هاي شهر
؛در حين مصاحبه با اين مامور راهنمايي ورانندگي بي سيم او به صدا درمي آيد، ترافيك در چهارراه امام(ره) تشديد شده و اعلام مي شود كه كنترل دستي چراغ فرماندهي برداشته شود. در چهارراه امام به طرف خيابان خسروي يكي از سنسورهاي القايي كه مشخص كننده حجم خودروهاي منتظر براي گذر از تقاطع است قطع مي باشد. خانم «اسدي» از كارشناسان مركز از اتاق استوديو پيام بيرون مي آيد. او هر روز طي ٢ نوبت حوالي ظهر و عصرها از طريق صداي مركز خراسان رضوي وضعيت ترافيكي شهرمشهد را به زائران و مجاوران اطلاع رساني مي كند. وي به گزارشگر ما مي گويد: در ايام عادي سال هر روز ساعت يك ربع به ١٢ و عصرها بين ساعت ٥/٦ تا ٧ بعدازظهر و در فصول خاص مثل ايام نوروز و تابستان هر روز طي چند نوبت اطلاعات لازم از ترافيك سطح شهر را كه از طريق داده ها و تصاوير برداشت مي شود اطلاع رساني و از مردم تقاضا مي كنيم براي گرفتارنشدن در ترافيك مسيرهاي ديگري را براي تردد انتخاب كنند. او آموزش و فرهنگ سازي را يكي از وظايف مركز مي داند و مي گويد: براي تمام قشرها از دانش آموزان گرفته تا دانشجويان و حتي مسئولان اداري برنامه داريم و افراد با حضور در مركز با نحوه كار ما آشنا مي شوند و با توزيع كتاب، پازل و آموزش نونهالان آن ها را نيز با نحوه رفت وآمد ايمن، تابلوها و چراغ هاي راهنمايي آشنا مي كنيم. تصاوير صفحه مانيتور بزرگ اين مركز در اين لحظه ترافيك در تقاطع امامت-معلم، سه راه خيام، سه راه دارايي و چهارراه امام (ضلع شرقي) را جدي نشان مي دهد و نقشه شماتيك كارشناسان هم شلوغي اين معابر را تاييد مي كند. تقاطع هاي شهر كه با كد ٣رقمي مشخص شده از طريق اين سيستم و صفحه مانيتور قابل كنترل به لحاظ حجم خودروها، خرابي چراغ ها، نحوه عملكرد سيستم هوشمند و چراغ ها و حتي زمان هاي شمارش معكوس است. مانيتور در تقاطع شماره ١٥٥ خرابي سنسور القايي را نشان مي دهد. سريعا به مامور تعميرات و نگهداري اعلام مي شود تا وي براي رفع نقص به محل مراجعه كند. تقاطع داراي كد ٢٠٤ (طوس-خيام) نيز بررسي و كنترل مي شود، ٢ عدد از چراغ هاي آن سوخته است. حجم خودروها نيز در صفحه مانيتور و نمودارهاي چگونگي زمان و حجم تخليه خودروها به طور دقيق مشخص است.

؛تقاطع هاي هوشمند
؛دكتر «سيدمهدي امامي» رئيس مركز كنترل ترافيك مشهد نيز با ارائه توضيحاتي دركنار اين مانيتور مي گويد: ١٢٧ تقاطع در شهر مشهد بنابه ضرورت داراي چراغ هاي راهنمايي ورانندگي است و در ٦٥ تقاطع آن سيستم هوشمند فعال است.
اين سيستم تشخيص مي دهد كه زمان چراغ سبز چه مدت باشد و در هر بازوي تقاطع با توجه به عرض معبر و حجم خودروها زمان ها را به صورت اتومات تنظيم مي كند. گاهي شما ديده ايد در يك تقاطع يك باره شمارشگر از شماره ٦٠ به ١٠مي پرد، اين يعني خودروها اندك هستند و نيازي نيست طرف مقابل ٥٠ثانيه وقتش بي خودي تلف شود. برعكس برخي اوقات شمارشگر روي عدد ١٠متوقف مي شود در اين حالت ترافيك و خودروهاي منتظر براي عبور از تقاطع در آن بازو زياد هستند لذا زمان طولاني تر مي شودتا معبر تخليه و خودروها كمتر معطل شوند.
به گفته وي در ٥٦معبر اصلي و تقاطع هاي شهر مشهد، دوربين نظارت تصويري وجود دارد كه تا پايان سال ٣٠دوربين به آن ها اضافه خواهد شد. وي كار اين دوربين ها را نشان دادن شرايط ترافيكي به دست اندركاران اعلام مي كند ومي گويد: در صورت بروز حوادث و نياز به بازكردن مسير ويژه يا سبز براي خودروهاي آتش نشاني، اورژانس و ... از طريق همين مركز اقدام مي كنيم.
ساعت ١٢ و ٣٥ دقيقه است. تصاوير نشان مي دهد در سه راه خيام - ملك آباد يك خودرو به گذرگاه عابر پياده تجاوز كرده و نظم عبور و مرور عابران پياده مختل شده است. زني كه دست كودك خردسالش را گرفته مجبور است چند قدم جلوتر و از محل فاقد خط كشي عابران گذر كند!
در يكي از تقاطع هاي شهر نيز مامور راهنمايي و رانندگي در زير سايه بان وسط چهارراه ايستاده و در حالي كه ترافيك سنگيني در اين معبر وجود دارد راننده يك دستگاه خودرو سواري پيكان سفيدرنگ درست در وسط ميدان توقف كرده است و گويا آدرس مكاني را از مامور سوال مي كند!
ساعت ٤٠:١٢ نيز برخي تقاطع هاي مجهز به سيستم هوشمند (اسكتس) حالت بحراني دارد. نقشه شماتيك اين مركز نشان مي دهد ٨تقاطع در سطح شهر داراي ترافيك و حالت بحراني (قرمز)، ١٧تقاطع در حال تبديل شدن به وضعيت عادي و اغلب تقاطع ها نيز داراي ترافيك روان و عادي هستند.
؛تخلفات مخفي نمي ماند
؛يكي از اپراتورهاي مركز كنترل ترافيك كه صحنه هاي ترافيك  معابر را روي صفحه مانيتور به ما نشان مي دهد، مدعي است هم زمان ٦٤تصوير از تقاطع هاي شهر را مي توان در اين مانيتور ملاحظه كرد. وي با مشاهده صحنه اي از تخلف يك راننده سواري مسافربر در يكي از تقاطع هاي مركزي شهر با كنترل دوربين نظارت بر سرعت عكسي از شماره پلاك و نحوه تخلف وي ثبت مي كند.
كارشناس راهنمايي و رانندگي مستقر در مركز كنترل ترافيك از تخلفات خطرآفرين رانندگان مشهدي مي گويد و رئيس مركز نيز از همكاران اپراتور مي خواهد تصاوير ثبت شده از برخي تخلفات رانندگان را كه از طريق دوربين هاي كنترل سرعت (پليس نامحسوس) ضبط شده نشان دهند.چند نمونه از عكس ها تخلف يك راننده سواري با سرعت ١٣٦كيلومتر در ساعت ١٢شب در بولوار وكيل آباد، سرعت يك راننده سواري با سرعت ١٥٠كيلومتر در ساعت ٤بامداد در وكيل آباد (٧٥) و مواردي مشابه در ساير بزرگ راه هاي مشهد را نشان مي دهد. دكتر «امامي» مي گويد: از ٧٠٠كيلومتر معابر اصلي مشهد، ٢٠٠كيلومتر آن تحت پوشش دوربين هاي تصويري است و ١٦دستگاه دوربين ثبت تخلفات و تهيه عكس از خودروها به صورت شبانه روزي در سطح شهر مشهد به صورت نامحسوس رفتار رانندگان را زير نظر دارد. وي با اعلام اين كه عكس صحنه تخلف و شماره پلاك و قبض جريمه به آدرس آنان ارسال مي شود مي افزايد: رانندگان با توجه به نصب سنسورهاي القايي و هوشمند در تقاطع هاي شهر بايد قبل از خط ايست توقف كنند زيرا كه توقف روي خط يا جلوتر از آن زمان شمارشگرهاي سيستم را تغيير مي دهد و وقت آن ها تلف خواهد شد.
؛چهارراه ابوطالب، مشكل جدي دارد
؛هنوز مصاحبه به پايان نرسيده كه از طريق بي سيم فرماندهي اعلام مي شود تقاطع ابوطالب داراي ترافيك سنگين است و نياز به تغيير زمان چراغ ها دارد. از طريق بي سيم  مامور مستقر در محل متولي تنظيم دستي چراغ هاي فرماندهي براي رفع مشكل مي شود. مامور راهنمايي و رانندگي مستقر در مركز مي  گويد: از نظر زمان در چهارراه ابوطالب مشكل جدي داريم و هركاري براي كاهش ترافيك آن به ويژه سهولت در ترددهاي بازوهاي متعدد آن انجام مي دهيم بازهم به دليل حجم ترددها به سمت حرم و نيز كم عرض بودن مسير بولوار قرني مشكل داريم.
مهندس «علي راد» از كارشناسان مركز نيز با ارائه توضيحات بيشتري مي گويد: رسالت ما در اين مركز مديريت و كنترل ترافيك است و براي اطلاع رساني به مردم علاوه بر نصب ٨ تابلوي متغير اطلاع رساني در سطح شهر، از طريق شماره تلفن هاي ٨٥٢٢٥٠٠ و ٨٥٢٢٦٠٠ اين مركز پاسخگوي شهروندان و زائران است. وي مي افزايد: ٢گروه ناظر بر عملكرد و تجهيزات نيز با موتورسيكلت در سطح شهر مستقر هستند و رفع نقص سيستم هاي فرماندهي را به موقع انجام مي دهند. وي سوختن لامپ ها به دليل قطع و وصل و نوسان ولتاژ برق را از مشكلات جدي اين سامانه دانست و با اشاره به اين كه زيرساخت اين شبكه مخابراتي است تصريح مي كند: براي داشتن ارتباط مخابراتي مطمئن و قوي به دنبال تكنولوژي فيبرنوري و ديتا هستيم. وي اجراي برنامه ATMSبه طور كامل را براي بهبود كاهش زمان سفر، كاهش تاخيرها، مصرف بهينه سوخت و رسيدگي سريع به حوادث و تصادفات اعلام مي كند و مي گويد: مطالعات كارشناسان پارك علم و فناوري استان نيز حكايت از آن دارد كه عملكرد صحيح اين سيستم هاي هوشمند مي تواند در كاهش زمان سفرها موثر باشد و در مشهد ١٢ تا ١٥درصد كاهش سفرها به نتيجه رسيده است.
وي با اشاره به آمار تردد حدود ٨٥ هزار خودرو طي ٢٤ساعت در تقاطع فردوسي، بولوار جمهوري و بولوار سجاد مي گويد: اولويت طرح هاي ما براي مسيرهاي داراي حجم ترافيك بالاست.
مهندس «راد» با ابراز نگراني از افزايش تعداد خودروها و محدودبودن معابر مي گويد: با اين شرايط هميشه عقب هستيم و در حالي كه هر روز ١٠٠دستگاه خودرو به مجموع اتومبيل هاي شهر افزوده مي شود ولي مسير جديدي باز نمي شود و همه بايد از امكانات موجود استفاده كنند. به گفته وي توان مجموعه ما در مقابل اين همه خودرو و نيازها محدود است. وي مي  گويد: راه حل معضل ترافيك گسترش حمل و نقل عمومي و رفتن به آن سمت است و بهينه سازي وضع موجود نيز بايد در اولويت باشد. وي با تاكيد بر لزوم اصلاح فرهنگ رانندگي در مشهد مي گويد: رعايت قانون خود باعث رواني ترافيك مي شود، انتخاب مسير مناسب قبل از رسيدن به مقصد، پارك نكردن در حريم تقاطع ها، جلوگيري از توقف دوبله، رعايت حقوق عابران پياده و توقف پشت چراغ قرمز نيز ضرورت هاي اجتناب ناپذير است.
تصاوير مانيتور ديجيتال همچنان بلبشوي ترافيك در برخي تقاطع ها و بي نظمي در رانندگي را نشان مي دهد و به نظر مي رسد كنترل و هدايت توام از مركز كنترل ترافيك و حضور فيزيكي ماموران كوشا و فعال مي تواند تا حدودي به رفع ترافيك هاي سنگين در تقاطع هاي شهر كمك كند.

؛برپايي هم زمان ٤ نمايشگاه بين المللي و تخصصي در مشهد
تاريخ انتشار 23/03/87 شماره سريال 17004
 ٤ نمايشگاه بين المللي و تخصصي هم زمان در محل دائمي نمايشگاه هاي بين المللي مشهد آغاز به كار كرد.
اين نمايشگاه ها شامل چهارمين نمايشگاه بين المللي صنعت آب و فاضلاب و صنايع وابسته،دومين نمايشگاه بين المللي رنگ و رزين هاي صنعتي،چسب و مواد شيميايي،دومين نمايشگاه بين المللي صنايع لاستيك و پلاستيك و دومين نمايشگاه بين المللي محصولات بهداشتي و ماشين آلات مربوطه است كه تا روز جمعه ٢٤ خرداد ماه داير است.

يارانه نان در تنور بي كيفيتي مي سوزد
تاريخ انتشار 23/03/87 شماره سريال 17004

نان اصلي ترين ماده غذايي در سبد خانوارهاي ايراني است كه بخش عمده اي از آن به شكل سنتي در انواع مختلف نظير بربري، لواش، تافتون، سنگك و... توليد مي شود.
در حالي كه نان به عنوان كالايي راهبردي، اصلي ترين نقش را در سبد غذايي خانواده ها و به ويژه اقشار كم درآمد و آسيب پذير جامعه ايفا مي كند، هر از چندي شاهد افزايش قيمت آن بدون اين كه كيفيت آن بهبود يابد، هستيم. اوايل ماه جاري نان در شهر مشهد و اغلب نقاط استان گران شد ولي وعده مسئولان براي بهبود كيفيت آن محقق نشد.
در حالي كه دست اندركاران دولتي ادعا دارند قيمت تمام شده هر كيلو آرد هنگام تحويل به نانوايي ها بيش از ٤٥٠تومان است ولي دولت با اختصاص يارانه آن را به ازاي هر كيلو ٧٥ريال به نانوايان عرضه مي كند، سوال مردم درباره علت سامان نيافتن كيفيت اين كالاي يارانه اي است. گرچه نانوايان و كارگران خبازي ها پايين بودن دستمزد را بهانه اي براي نابه ساماني در توليد نان مرغوب مطرح مي كردند اما اين بار فقط و فقط به خاطر افزايش دستمزد آن ها قيمت نان ٣٠درصد افزايش يافت. در حالي كه يارانه نان استان بيش از اعتبارات عمراني آن است اما ٣٠درصد از نان توليدي به دليل نبود كيفيت لازم، در دامداري هاي استان به مصرف مي رسد.
ضايعات نان تا كي؟
يكي از شهروندان مشهدي در گفت وگو با خراسان مي گويد: نان يكي از اقلام ضروري سبد تغذيه افراد جامعه ماست كه متاسفانه قيمت آن گران شده است و حداقل انتظار ما اين است كه كيفيت نان بهبود يابد تا بيش از اين شاهد ضايعات نان نباشيم.
وي كه خود را «انوري» معرفي مي كند، مي افزايد: كيفيت نان و به ويژه نان هاي لواش بسيار پايين است و قسمت هايي به دليل سوخته يا خمير بودن به ضايعات تبديل مي شود. به گفته وي الان كه دولت براي آرد و نان يارانه پرداخت مي كند نبايد بگذارد نانوايان نان هاي نامرغوبي به مشتريان تحويل دهند. به گفته وي توسعه واحدهاي توليدي نان صنعتي و حجيم مي تواند كمك بزرگي به اقشار جامعه باشد و در آن صورت ما شاهد سوختن يارانه ها در تنور بي كيفيتي نخواهيم بود.
يكي از ساكنان خيابان استاد يوسفي نيز با انتقاد از كيفيت پايين نان مي گويد: متاسفانه هيچ نظارتي بر عملكرد نانوايان وجود ندارد و وقتي هم كه به كيفيت نامناسب نان اعتراض مي كنيم، صاحبان نانوايي ها مي گويند: «نان همين است كه مي بيني، مي خواهي ببر نمي خواهي نبر! به هر جا هم كه مي خواهي مي تواني شكايت كني!»
وي مي افزايد: متاسفانه در جامعه ما نهادهاي نظارتي نقش اصلي خود را فراموش كرده اند و با دادن شماره تلفن مي خواهند كه مردم مشكلات و انتقادها و خلاف ها را اطلاع دهند در حالي كه هيچ گاه به اين اعتراضات رسيدگي نمي شود و اگر هم يك صدم آن ها به جايي برسد منجر به يك جريمه نقدي مي شود كه حالت بازدارندگي ندارد.
به گفته وي بخشي از نان تحويلي به مردم خمير و بخشي نيز معمولا سوخته است و علت آن به عملكرد شاطر برمي گردد، اگر خميرها به صورت متناسب مسطح شود و حرارت تنور يا دستگاه پخت نان يكنواخت باشد، اين مشكل به وجود نمي آيد.
شهروندي از ساكنان خيابان ميثم در كوي طلاب نيز به خراسان مي گويد: كيفيت نان با وجود گراني قيمت نان كه هر ساله اعمال مي شود، هيچ تغييري نكرده است. وي با اعلام اين كه همواره ٣٠درصد از هر قرص نان به دليل خميربودن يا سوختگي غيرقابل مصرف است، مي افزايد: پخت نان نامرغوب باعث رونق كار و كاسبي نمكي ها شده و اين روزها خريد نان خشك به قيمت هر كيلو ١٥٠ تا١٧٠ تومان رسيده است.
«علي باغباني» مي افزايد: يكي از مشكلات اصلي در فرآيند توليد نان ناآشنايي كارگران خبازي ها به نحوه عمل  آوردن خمير است. از زماني كه استفاده از جوش شيرين درنانوايي ها ممنوع شده، خيلي از مشكلات مرتبط با كيفيت نان رفع شده است ولي بهبود بيشتر كيفيت اين ماده غذايي كه ميزان مصرف بالايي نيز در جامعه دارد، ضرورتي اجتناب ناپذير است.
نمي توانيم معجزه كنيم
رئيس اتحاديه صنف نانوايان مشهد نيز در گفت و گو با «حسن زاده» خبرنگار خراسان گفت: با وجود آن كه قيمت نان و دستمزدهاي كارگران نانوايي ها افزايش يافته است اما قولي براي افزايش كيفيت نان نمي دهيم و با اين شرايط نمي توانيم معجزه كنيم.
«سيد ابراهيم خليلي» درخواست ها براي افزايش كيفيت نان را در شرايط فعلي مانند انجام معجزه دانست و گفت: افزايش كيفيت نان منوط به اضافه شدن افزودني هاي مجاز نظير مواد ويتاميني، روغن و شكر است. وي با استناد به گزارش وزارت بازرگاني گفت: بر اساس اين گزارش استان خراسان رضوي بالاترين كيفيت نان را در بين استان هاي كشور دارد. وي در عين حال به برنامه هاي اين اتحاديه براي افزايش كيفيت نان اشاره كرد و گفت:چند سال قبل طرحي آزمايشي به مدت ٦ ماه در ٤٠ نانوايي شهر مشهد انجام شد كه بر اساس آن برخي افزودني هاي مجاز به خمير نان اضافه شد و نتيجه نظرسنجي ها نيز حاكي از افزايش رضايت مردم از اين نان ها بود. وي با اشاره به اين كه در اين طرح كارشناسان فني بر عملكرد و محصول توليدي واحدهاي نانوايي نظارت مي كردند، افزود: اين طرح يك دگرگوني اساسي در كيفيت نان توليدي ايجاد مي كرد ولي به علت هزينه هاي بالاي اجراي آن ، اتحاديه نتوانست بيش از ٦ ماه اين طرح را اجرا كند.
وي ادامه داد: سازمان تعزيرات نيز اجازه افزايش بين ٥ تا ١٠ درصدي قيمت نان براي افزودني هاي مجاز را نداد درحالي كه ٨٠ درصد مردم به خاطر كيفيت بالاتر اين نان هاي توليدي، راضي به افزايش قيمت بودند. وي افزود: افزودني هاي مجاز ماندگاري  نان را افزايش مي دهد و از تبديل آن به ضايعات جلوگيري مي كند.
«خليلي» در عين حال كيفيت نان توليدي در مشهد را خوب ارزيابي كرد و در پاسخ به سوال خبرنگار ما كه چرا با وجود ادعاي شما در مورد كيفيت نان اين قدر ضايعات نان زياد است؟ گفت: ما در نانوايي ها ضايعات نان نداريم و آن مقداري از نان كه به ضايعات تبديل مي شود ناشي از خريد بيش از حد نياز شهروندان و نگهداري نامناسب است.
البته وي تفاوت در كيفيت نان توليدي بين نانوايي ها را پذيرفت ولي آن را ناشي از كارگران ماهرتر برخي واحدهاي نانوايي دانست و گفت: كارگران ماهر انگيزه اي براي فعاليت دراين صنف ندارند و به علت دستمزد پايين تغيير شغل مي دهند. وي دستمزد پايين كارگران را ناشي از افزايش هزينه ها و ثابت ماندن درآمد واحدهاي نانوايي دانست و گفت: در حالي كه در ابتداي هر سال طبق بخشنامه اداره غله و سازمان بازرگاني ، نرخ نان بايد اعلام شود سال قبل نرخ جديد اعلام نشد و با وجود افزايش هزينه ها، درآمد واحدهاي نانوايي افزايش نيافت.
وي در پاسخ به سوال خبرنگار ما در مورد اين كه با وجود يارانه اي كه دولت به نان اختصاص مي دهد مشكل چيست؟ گفت: دولت فقط به آرد يارانه مي دهد و آرد هم فقط ٦ درصد از هزينه تمام شده نان را شامل مي شود. وي افزود: فقط بيمه كارگران نانوايي سال قبل حدود ٢٥ درصد و امسال ٢٣ درصد افزايش يافته است.
رئيس اتحاديه صنف نانوايان مشهد ساير برنامه هاي اين اتحاديه براي افزايش كيفيت نان را آموزش كارگران، افزايش كيفيت نگهداري گندم در سيلوها و توليد صنعتي و انبوه نان اعلام كرد و گفت: هم اكنون اتحاديه مجوز احداث يك كارخانه توليد نان با حجم توليد ١٠٠ تن در روز را اخذ كرده و به دنبال احداث آن است . وي با اشاره به اين كه در استان ٢ تا ٣ كارخانه ديگر نيز مجوز احداث گرفته اند، افزود: در بازديدي كه از كشورهاي آلمان، بلژيك و سوئد داشته ايم نمونه هاي نان «سنگك، بربري و لواش» را به آن ها داده ايم تا قالب هاي لازم را براي اين محصول توليد كنند و دراختيار ما قرار دهند.
كيفيت نان كنترل مي شود
مسئول آرد و نان استان خراسان رضوي نيز در اين باره حرف هايي براي گفتن دارد.
«رضا رمضاني» گرچه كيفيت مطلوب نان را حق شهروندان مي داند ولي طرح جديدي براي بهبود آن ندارد. او مي گويد: در سال هاي گذشته به موضوع كيفيت نان توليدي درخبازي ها هيچ توجهي نمي شد و هركس كه وارد نانوايي مي شد نان پخت مي كرد ولي در يكي دو سال اخير به مسئله به كارگيري نيروي ماهر در اين بخش، توجه شده است. به گفته وي سازمان آموزش فني وحرفه اي و اداره كار تاكيد كرده اند كه كارگران شاغل در نانوايي ها بايد آموزش ببينند لذا بابت آموزش كارگران نانوايي ها وجوهي به سازمان فني وحرفه اي پرداخت مي شود و كارگران پس از طي دوره هاي آموزشي كارت دريافت مي كنند و سعي ما هم براين است كه كارگران نانوايي ها حتما گواهي نامه مهارت را داشته باشند.وي بااشاره به اين كه كيفيت نان در نانوايي هاي شهر كنترل مي شود تصريح مي كند: هزار و ٧٠٠ تا هزار و ٨٠٠ باب نانوايي در شهرستان مشهد فعال هستند كه كنترل و نظارت آن ها امري دشوار است.
«رمضاني» بي انضباطي كارگران را مشكل اصلي در بحث كيفيت نان مي داند و مي گويد: بي نظمي، ژوليدگي كارگران در نانوايي ها پذيرفته نيست حتي با كوچك ترين تخلف گزارش شده، برخورد كرده ايم. وي به برخوردهاي كارفرمايان و صاحبان نانوايي ها با كارگران و حتي خميرگير نانوايي اشاره مي كند و مي گويد: برخي تخلفات جزئي را در نانوايي ها قبول داريم ولي با همه برخوردها و جرايم هنوز تا اصلاح كامل امور فاصله زيادي داريم.
مسئول آرد و نان خراسان رضوي تصريح مي كند: نظارت بر نانوايي ها توسط تعزيرات شهرستان و گروهي از همكاران ما به صورت دوره اي و براساس كدبندي مناطق ونانوايي ها انجام مي شود.به گفته وي در اين نظارت ها هر ماه ٤٠ تا ٥٠ نانوايي به لحاظ موجودي و كيفيت آرد، كيفيت نان توليدي و تعطيلي هاي غيرمجاز بررسي مي شوند.
وي مي گويد: تماس هاي مردمي در رابطه با كيفيت نان، برخوردهاي ناشايست كارگران نانوايي ها و تاخير در رسيدن آرد و ساير تخلفات خبازان نيز بررسي و پي گيري مي شود و مردم مي توانند از طريق شماره تلفن شوراي آرد و نان و تعزيرات كه جلوي تمام نانوايي ها نصب شده است، مراتب را به ما منعكس كنند. به گفته او تمام نانوايي ها داراي كد هستند كه اعلام اين كد در تماس هاي تلفني و شكايات شهروندان براي تسريع در رسيدگي موثر است.
وي آرد توزيعي در نانوايي هاي استان را داراي كيفيت خوبي مي داند و شايعات درباره گراني آرد و بي كيفيتي آن را رد مي كند. به گفته او قيمت آرد هيچ تغييري نكرده و به عبارتي رايگان است.
پي گيري براي گفت وگو با مديرعامل شركت غله و خدمات بازرگاني منطقه ٥ (خراسان) نيز بدون نتيجه ماند. وي پاسخگويي به سوالات خراسان را به برگزاري يك نشست خبري طي روزهاي آينده موكول كرد.
يك كارشناس سازمان بازرگاني نيز در اين باره مي گويد: وزارت بازرگاني برنامه اي در دست تهيه دارد كه با اجراي آن نانوايي هاي سنتي تعطيل و نانوايي هاي موجود به محل توزيع نان هاي ماشيني و صنعتي تبديل خواهند شد. به گفته وي براي اجراي اين برنامه، امكانات و تسهيلاتي براي توليد نان هاي ماشيني و صنعتي در نظر گرفته شده است.
وي مي افزايد: در صورت عملي شدن طرح توليد نان صنعتي اين امكان وجود دارد كه بخشي از كمبودهاي غذايي و بهداشتي مردم با اضافه كردن موادي نظير آهن جبران شود. وي با اشاره به اين كه نزديك به ٣٠ درصد نان توليدي در ايران به دليل كيفيت نامطلوب دور ريخته مي شود تصريح مي كند: يكي از اهداف اجراي اين طرح، جلوگيري از حجم گسترده ضايعات نان است.
بااين حال «محمدرضا حيدري» مديرعامل اسبق شركت بازرگاني و غله منطقه ٥ كشور (خراسان) كه اكنون در استان ديگري مشغول خدمت است مي گويد: سرانه نان مصرفي كه در اغلب استان ها به ازاي هر نفر ٣/١٠ گرم است، در شهرستان مشهد با ٣ ميليون نفر جمعيت و مهمانان و زائران و هزاران مهاجر افغانستاني، ٣/٨ كيلوگرم است.
جان كلام
در حالي كه به گفته مسئولان دولتي سرانه يارانه نان هر شهروند ايراني مبلغ ٤٠ هزار تومان در سال است، يك محاسبه ساده نشان مي دهد كه دولت هر سال بابت يارانه نان جمعيت ٥ ميليون و ٦٠٠ هزار نفري استان خراسان رضوي، رقمي بالغ بر ٢٢٠ميليارد تومان پرداخت مي كند كه به ادعاي مسئولان اين رقم بيش از اعتبارات عمراني استان است.
بنابراين انتظار مردم سامان دهي كيفيت نان توليدي در نانوايي هاست چرا كه ضايعات ٣٠ درصدي اين قوت لايموت بيش از هر چيز خطر بزرگي براي اقتصاد جامعه است و مردم نيز مصرانه خواستار بهبود كيفيت نان هستند و از مسئولان كه گويا تدبيري جدي براي تحقق اين مهم ندارند، عاجزانه انتظار برنامه ريزي و ساماندهي دارند.
بديهي است كه اگر ضايعات ٣٠ درصدي نان از بين برود يك سوم ٢٢٠ ميليارد تومان يارانه نان به نفع بيت المال صرفه جويي خواهد شد و در بخش ديگر عمراني و خدماتي مورد استفاده قرار خواهد گرفت.